A President of Peace?

Trump, Một Tổng Thống Hòa Bình?

Cho đến năm thứ hai trong nhiệm kỳ 2 tức TRUMP_II thì dù là người yêu hay ghét ông Trump cũng phải đồng ý với nhau một điểm: ông già này thiếu chữ. Quanh đi quẩn lại, khen ai thì ổng cũng wonderful, fantastic, ghét ai thì stupid, peanut head, fat pig… Khi đòi “giải phóng” thế giới bằng thuế nhập khẩu – Tariff, ông Trump loan báo là có 60 quốc gia trên thế giới đã “kiss ass” của ông để xin xuất cảng hàng sang xứ Mỹ. Khi khởi động chiến tranh với Iran, ổng đòi cho dân Iran trở lại thời kỳ đồ đá – Back to the stone age. Nhưng kinh khủng nhất là tối thứ Ba tuần này 4/7/26, ông Trump đe dọa sẽ xóa sổ “toàn bộ nền văn minh tại Iran - President Donald Trump’s threat to eliminate an entire civilization in Iran” khiến không những thế giới kinh hoàng mà các chuyên gia quân sự Hoa Kỳ còn kinh hoàng hơn vì họ không thể đoán được là ổng sẽ ra lệnh cho họ làm gì, hành động ra sao để mà … xóa sổ “toàn bộ nền văn minh tại Iran”?

Trước khi đọc tiếp bài viết này, xin quí vị xem lại clip sau đây để ôn lại quan điểm của ông Trump và các cộng sự viên về chiến tranh khi ông nghĩ rằng ông xứng đáng để đòi hỏi Hàn Lâm Viện Thụy Sĩ trao tặng cho ông Giải Thưởng Nobel về Hòa Bình

https://youtube.com/shorts/VnNHSS6KFic?si=Cl3GuxVt1QEAcv38

Theo tin không chính thức thì có 30 tướng lãnh không tán đồng lệnh đổ bộ Iran của ông Trump và đã có 12 vị bị “sa thải” tức phải từ chức trước kỳ hạn trong đó có 3 tướng chỉ huy ra đi trong cùng một ngày mà không có lý do nào được đưa ra: Tổng Tham mưu trưởng Lục quân, Tư lệnh Quân Huấn, Chỉ Huy Trưởng Tuyên úy (Army Chief of Staff. Training Command chief. Army chaplains chief)

Theo tin của New York Times thì cả 30 tướng lãnh này luôn cả Tổng Tham Mưu Trưởng quân đội Hoa Kỳ, tướng Caine, đã xem xét kế hoạch đổ bộ và nhận định là không nên vì tổn thất sẽ rất lớn nên ông Trump đã sa thải họ. BT Quốc Phòng Hegsett đã gửi cho tất cả tướng lãnh của Hoa Kỳ một thông điệp: đồng ý với chủ soái thì ở lại không thì đi chỗ khác chơi. My way or the highway!

Theo Rosa Brooks – một chuyên viên về an ninh quốc gia tại Đại Học Luật Georgetown cho rằng những tuyên bố của ông Trump ngầm xác định rằng quân đội Hoa Kỳ sẵn sàng chấp nhận thi hành những hành vi vi phạm luật pháp quốc tế để giành chiến thắng trong các cuộc xung đột.

"Chính quyền Trump sẽ đi vào lịch sử như là chính phủ đầu tiên của thế kỷ 21 công khai tán thành ý tưởng vi phạm tội ác chiến tranh. Không phải là các quốc gia khác chưa từng phạm tội ác chiến tranh trong thế kỷ này, nhưng ít nhất thì họ vẫn hiểu rằng họ không nên huênh hoang về những hành động đó."

Luật sư nhân quyền Jameel Jaffer chia sẻ với Washington Post rằng việc công khai đưa ra lời đe dọa như vậy đã phù hợp với "đúng định nghĩa về chủ nghĩa khủng bố," cụ thể là: "tìm cách đạt được các mục đích chính trị thông qua bạo lực hoặc đe dọa sử dụng bạo lực nhắm vào thường dân."

TT Trump có được miễn trừ khi phạm tội ác chiến tranh?

Tối cao pháp viện Hoa Kỳ đã biểu quyết cho ông tổng thống của họ quyền được miễn trừ về những tội hình sự trong lúc đang là tổng thống. Nhưng đó là luật pháp của Hoa Kỳ không phải là luật pháp quốc tế. Nhưng lời đe dọa của ông Trump về việc xóa sổ “toàn bộ nền văn minh tại Iran “ không phải là điều hoàn toàn mới mẻ. Trước đây, ông Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth đã “hân hoan” ra lệnh bắn chìm những tàu bị cáo buộc buôn bán ma túy ngoài khơi Venezuela để dằn mặt nước này mà không trưng ra một bằng chứng nào, những hành động mà các quan sát viên quân sự và luật pháp cho rằng đó là tội ác vi phạm luật pháp Hoa Kỳ cũng như tội ác chống lại nhân loại. Nay thì ông Trump đi một bước dài trên con đường “ác nghiệp” khi ông đòi xóa sổ toàn bộ nền văn minh của một quốc gia. Tuy nhiên, vẫn còn một cuộc tranh luận vì tính cách “xác thực” trong ngôn từ mà ông Trump xử dụng: liệu lời đe dọa trước đó của ông Trump—về việc ném bom tất cả các cây cầu và các nhà máy điện của Iran để đưa đất nước này trở lại "thời kỳ Đồ đá” và việc hủy diệt toàn bộ một nền văn minh của dân tộc Ian là một? Ai đã “nhét” những cụm từ cầu kỳ như "thời kỳ Đồ đá” và “hủy diệt toàn bộ một nền văn minh của dân tộc” vào cái vốn ngôn ngữ rất là “hạn hẹp và bình dân” của ông Trump? Ông Trump có thực sự hiểu ông đang nói gì, đang phát biểu điều gì không? Ông Trump có biết là ông đang tự thú nhận ông là tội phạm của tội ác chiến tranh?

Luật gia Harold Hongju Koh—cố vấn pháp lý dưới thời chính quyền Obama và hiện là giáo sư tại Phân Khoa Luật – Đại Học Yale viết trên The Post: "Luật nhân đạo quốc tế nghiêm cấm việc tấn công các cơ sở thiết yếu đối với sự sống còn của thường dân - “International humanitarian law protects from attacking objects indispensable to the survival of civilians”. Do đó, những cuộc tấn công mà ông Trump đe dọa sẽ biến Iran thành bình địa nếu biến thành hiện thực thì đó là tội ác chiến tranh,"

Nhưng ông Mark Cancian, một chuyên viên quân sự tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế - Center for Strategic and International Studies cho rằng nếu Hoa Kỳ chứng minh được rằng các cây cầu và cơ sở hạ tầng và ngay cả dân chúng cũng được chính quyền Iran sử dụng vào mục đích quân sự thì sao? Kinh nghiệm cho thấy tại các quốc gia Hồi Giáo cực đoan, người dân đồng thời cũng là những tín đồ rất cương cường. Họ thực sự tin rằng họ đang thực hiện một sứ mệnh thiêng liêng được Thánh Mohamet giao phó nếu tử vì đạo."

Khi một phóng viên đặt câu hỏi liệu ông có lo ngại rằng mình sẽ vi phạm Công ước Geneva nếu thực hiện hành động “đem Iran trở về thời Đồ đá” hay không, ông Trump đã đáp lời: “Không, hoàn toàn không. Tôi chỉ hy vọng tôi sẽ không phải làm điều đó.”

Ai sẽ nhượng bộ?

Quân đội Hoa Kỳ đã gây ra những tổn thất đáng kể cho chương trình hạt nhân của Iran, phá hủy năng lực chế tạo tên lửa tầm xa, phá hủy các trung tâm tàng trử vũ khí, máy bay không người lái của nước này, cũng như giáng đòn nặng nề vào hải quân và không quân Iran. Theo tin Washington Post, ngay trong đêm đầu tiên của cuộc chiến, Hoa Kỳ đã tấn công Đảo Kharg—trung tâm huyết mạch của nền kinh tế dầu mỏ Iran—và dường như đã sử dụng một trong những loại bom phi hạt nhân lớn nhất của Hoa Kỳ.

Thế nhưng, Iran vẫn tiếp tục chiến đấu, tiếp tục áp đảo kinh tế toàn cầu bằng cách bóp nghẹt eo biển Hormuz trong khi ông Trump tiếp tục đe dọa leo thang chiến tranh và thực sự đã đổ quân sang Trung Đông. Hiện nay, có khoảng 50,000 lính Mỹ hiện diện trong khu vực, kể cả 10,000 người vừa được điều động qua đó bởi ông Trump.

Vài giờ trước thời điểm tối Thứ Ba 4/7 mà ông Trump dọa sẽ san bằng Iran thành bình địa, ông Trump lại gia hạn “ngưng chiến” 2 tuần với điều kiện là Iran phải mở cửa eo biển Hormuz để tàu dầu ra vào tự do. Ông Trump đã lặp đi lặp lại rằng: 'Chúng ta đã thắng rồi, Hoa Kỳ đã hủy diệt lực lượng vũ trang của Iran, loại trừ tất cả lãnh tụ trọng yếu của Iran”. Nhưng Iran vẫn không đầu hàng. Trong tuần qua Iran còn bắn hạ được hai phản lực cơ chiến đấu của Hoa Kỳ. Như đã viết trong bài trước, trong một cuộc chiến bất tương xứng, a Asymmetrical War, phe nhược tiểu nếu không thua thì sẽ thắng. Hiện nay, dù ông Trump có binh hùng, tướng mạnh nhất thế giới, có nhiều khả năng ông Trump sẽ phải nhượng bộ … phe không còn gì để mất trừ eo biển Hormuz và 90 triệu dân. Cho đến hôm nay, Thứ Bảy 4/11, eo biển Hormuz vẫn chưa “thông thương” được. Tin chưa được xác nhận là  “tiền mãi lộ” mà Iran đòi mỗi tàu muốn đi qua phải nộp là 2 triệu đô la, chưa kể giá tiền bảo hiểm gia tăng 300%, thế giới vẫn còn dầu tồn trữ, chưa ứng phó kịp với tình thế mới. 

Iran có quyền đóng cửa eo biển Hormuz không?

Câu trả lời là không. Eo biển Hormuz là một hành lang hàng hải (maritime corridor) hẹp nằm giữa Iran ở phía bắc, và Oman cùng Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất ở phía nam. Eo biển này kết nối Vịnh Ba Tư với Biển Ả Rập, nhưng trên thực tế, lại là kết nối với các thị trường toàn cầu.

Tại điểm hẹp nhất, eo biển này chỉ rộng vỏn vẹn 21 hải lý. Điều đó có nghĩa là mọi tàu chở dầu đi qua đây đều buộc phải di chuyển trong phạm vi lãnh hải của Iran hoặc Oman. Không hề có tuyến đường biển thay thế nào khác.

Mỗi ngày, ước tính có khoảng 20 triệu thùng dầu đi qua eo biển này. Con số đó tương đương với lượng tiêu thụ hàng ngày của người dân Mỹ (chỉ thấp hơn một chút) và chiếm khoảng một phần năm tổng nguồn cung dầu toàn cầu. Khoảng 20% ​​lượng khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới cũng được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Chỉ riêng trong năm 2025, kim ngạch thương mại năng lượng đi qua hành lang này đã đạt mức xấp xỉ 600 tỷ USD mỗi năm, với gần 3.000 lượt tàu thuyền qua lại mỗi tháng.

Tóm lại: nếu eo biển Hormuz bị gián đoạn, thị trường năng lượng toàn cầu sẽ bị ảnh hưởng gần như ngay lập tức, ngay cả nước Mỹ  không cần đến lượng dầu đi qua eo biển này.

Vì Eo biển Hormuz là một eo biển mang tính then chốt nhất thế giới như vậy nên để tránh sự chi phối theo luật phạm vi lãnh hải của Iran và Oman, Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) đã thiết lập một chế độ pháp lý đặc biệt dành cho các eo biển tương tự, được gọi là "quyền quá cảnh".

Theo quy định này, tàu thuyền có quyền di chuyển liên tục và nhanh chóng qua các eo biển được sử dụng cho hàng hải quốc tế, ngay cả khi vùng nước đó về mặt kỹ thuật nằm trong lãnh hải của một quốc gia. Công ước này quy định rất rõ ràng về điểm này. Điều 44 nêu rõ rằng các quốc gia tiếp giáp với những eo biển như vậy "không được cản trở quyền quá cảnh", và quyền này không thể bị đình chỉ.

"Các quốc gia tiếp giáp với eo biển không được cản trở quyền quá cảnh và phải công bố thích hợp về bất kỳ mối nguy hiểm nào đối với hàng hải hoặc hàng không trong hoặc trên eo biển mà họ biết. Không được phép đình chỉ quyền quá cảnh."

Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển, UNCLOS, Điều 44

Không giống như kênh đào Panama, hiển nhiên là đại dương mênh mông không thể đơn thuần bị "đóng cửa" được. Trên thực tế, việc đóng cửa một eo biển đồng nghĩa với việc khiến cho việc lưu thông trở nên quá nguy hiểm hoặc chứa đựng rủi ro kinh tế quá lớn, buộc hoạt động vận tải thương mại phải ngừng đi qua đó.

Iran có nhiều cách khác nhau để đạt được mục đích này: đặt thủy lôi, bắn tên lủa và máy bay không người lái – drone để đe dọa. Không nhất thiết phải bắn trúng mọi con tàu – chỉ cần tấn công đủ để chứng minh rằng mối đe dọa đó là có thật. Ngay những ngày đầu của cuộc chiến, Iran đã tấn công vài ba tàu đầu là đủ sức gây chấn động ngành vận tải biển.

Nhưng vũ khí quyền lực nhất có lẽ lại không hề liên quan đến vũ khí mà là làm  rối loạn thị trường bảo hiểm.. Khi các công ty bảo hiểm nhận định rằng một tuyến đường thủy đã trở nên quá nguy hiểm, họ có thể từ chối cung cấp bảo hiểm cho các tàu thuyền đi qua đó. Khi không có bảo hiểm, các tàu thuyền sẽ không thể huy động vốn, tìm kiếm nguồn hàng hay tuyển dụng thủy thủ đoàn. Đến lúc đó, tuyến đường thủy có thể vẫn không bị phong tỏa về mặt vật lý, nhưng hoạt động giao thông trên đó vẫn sẽ sụp đổ hoàn toàn.

Nói cách khác, eo biển Hormuz không thực sự bị Iran "đóng cửa" theo nghĩa đen, nhưng nó đã bị "đóng cửa" và gây rối loạn kinh tế cho toàn cầu vì  các yếu tố như rủi ro, quy luật bảo hiểm thị trường đã hoàn thành những điều mà các lực lượng hải quân đã không thể thực hiện. Bằng chứng là sau một tuần thỏa thuận ngưng bắn giữa Hoa Kỳ và Iran thì cũng chỉ 3 tàu dầu đi qua eo biển này.

*

Phó tổng thống Hoa Kỳ Cyrus Vance đang trên đường sang Pakistan để đàm phán với Iran. Cùng đi là cậu con rễ của ông Trump, phò mã gốc Do Thái Jared Kushner. Ông Trump từng tuyên bố các cuộc đàm phán với Iran là một ân huệ của Hoa Kỳ để trì hoãn tối hậu thư san thành bình địa quốc gia này. Tuy nhiên, điều kiện đình chiến của hai bên lại khác nhau. Iran công khai công bố 10 điểm để đàm phán trên Internet mà nếu chấp thuận, ông Trump sẽ mang quốc gia Hoa Kỳ của ông về … thời kỳ trống đồng. Vì da mặt của công dân Hoa Kỳ phải dày như da trống thì mới chịu được cái nhục này: Iran muốn Hoa Kỳ phải bãi bỏ tất cả các cấm vận từ trước đến nay, phải bồi thường chiến tranh trong 30 ngày tàn phá,  Iran không từ bỏ chương trình hạt nhân… Nếu đánh nhau mà đạt được kết quả như thế này thì dân Iran phải gọi ông Trump là Sugar Daddy vì nhờ ông Trump, họ đã có được tất cả những gì mà các tổng thống tiền nhiệm của Hoa Kỳ không cho họ.

Sau 2 ngày “ngưng chiến”,  Iran công bố danh sách 24 mục tiêu bị tấn công sau đêm ông Trump đưa ra thỏa thuận ngừng bắn 2 tuần bao gồm các cơ sở năng lượng và quân sự trọng yếu trên khắp khu vực Trung Đông. Bất chấp những tuyên bố của Iran rằng Lebanon được đưa vào diện được bảo vệ bởi thỏa thuận ngưng bắn, Israel vẫn tiếp tục phóng tên lửa tấn công vào quốc gia này, khiến 300 người thiệt mạng và khoảng một nghìn người khác bị thương.

Sáng Thứ Năm, ngày 09 tháng 4, 2026, tân lãnh tụ tối cao của Iran, Ayatollah Mojtaba Khamenei, tuyên bố trong một văn bản được đọc trên đài truyền hình quốc gia Iran rằng Eo biển Hormuz sẽ nằm "dưới sự quản lý mới" - "under new management". Thông cáo này không có ngôn ngữ … đầu hàng vô điều kiện như ông tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đòi hỏi.

"Kẻ thù sẽ phải đền bù cho chúng ta mọi thiệt hại đã gây ra. Chúng ta sẽ không khi nào từ bỏ các quyền lợi của mình. The enemy will compensate us for every damage inflicted. We will in no way relinquish our rights.

Lần đầu tiên, tân lãnh đạo Iran đã đề cập tới việc họ đang chờ đợi một "phản ứng thích hợp từ các nước láng giềng phía nam" (ám chỉ các quốc gia dầu lửa Trung Đông) để Iran có thể "thể hiện tình huynh đệ của chúng tôi đối với các bạn” đồng thời cũng nhắc đến quyết tâm "trả thù" cho người cha quá cố của mình — người đã thiệt mạng trong một trong những đợt không kích đầu tiên của liên minh Mỹ-Israel gần hai tháng trước.

Cả một nền văn minh sẽ lụi tàn cũng không quan trọng bằng…

Nhưng trong cùng thời gian ông Trump đăng tải trên mạng xã hội rằng "cả một nền văn minh sẽ lụi tàn ngay trong đêm nay tại Iran” nếu một thỏa thuận ngưng bắn không được chấp thuận  thì có hai sự kiện gây chú ý:

1. Phó tổng thống Cyrus Vance, người đại diện cho Hoa Kỳ trong cuộc đàm phán với Iran lại phải bỏ thì giờ bay sang Hungary vận động tranh cử cho “gà nhà” Viktor Orban, ứng cử viên  theo chủ nghĩa dân tộc cực hữu, một đồng minh thân cận nhất của chính quyền Trump tại châu Âu. Trong bối cảnh ông Trump đòi tiêu diệt "cả một nền văn minh của Iran trong đêm nay", ông Vance hô hào dân Hung ủng hộ ông Orban tiếp tục nắm quyền dù Victor  Orban là gà của Putin.

2. Đệ Nhất Phu Nhân gốc .. di dân lậu Melania Trump họp báo bác bỏ các cáo buộc về mối liên hệ giữa bà và tội phạm ấu dâm Epstein

Ngày Thứ Năm 9 tháng 4 năm 2026, Đệ nhất phu nhân Melania Trump đứng sau bục mang dấu hiệu của tổng thống Hoa Kỳ tại tòa Bạch Ốc bác bỏ việc bà là nạn nhân của Jeffrey Epstein, đồng thời phủ nhận mối quan hệ bạn bè với kẻ ấu dâm đã chết này. Bà Melania chỉ trích những "nỗ lực đầy ác ý nhằm bôi nhọ danh tiếng của tôi" từ phía truyền thông. “Những lời dối trá gắn kết tôi với kẻ đáng khinh Jeffrey Epstein cần phải chấm dứt ngay hôm nay”. 

Bà Melania cho biết ông Trump và bà thỉnh thoảng được mời đến cùng những bữa tiệc có sự hiện diện của Epstein nhưng Epstein không phải là người đã giới thiệu tôi với Donald Trump và bà chưa bao giờ có bất kỳ mối quan hệ nào với Epstein hay kẻ đồng lõa của hắn là Maxwell dù trên Internet bức “tình thư” bà gửi cho y thị ai cũng nhìn thấy. Bà Melania cũng yêu cầu Hạ viện Hoa Kỳ nên cho các nạn nhân của Epstein được ra điều trần trước quốc hội.

Ngày Thứ Năm 9 tháng 4 năm 2026 cũng là ngày mà ông Donald Trump đòi tiêu diệt Iran thì bà vợ Melania của ông lại đứng sau bục tổng thống Hoa Kỳ trong tòa Bạch Ốc để lên tiếng thanh minh về việc bà không có dính líu gì đến tên ma cô số 1 Epstein khiến cho mọi người không nhìn ra được mối “liên hệ” của cặp vợ chồng này. Ngày 28 tháng 2, khi ông Trump dội bom lên đầu dân Iran, dội lầm luôn một trường tiểu học giết chết 170 đứa con nít thì bà vợ Melania lại xuất hiện tại diễn đàn Liên Hiệp Quốc nói về việc bảo vệ trẻ con trong vùng giao tranh. Đi thăm con nít bị tách rời cha mẹ trong những trại tạm giam người di dân lậu thì bà mặc áo jacquet có mang hàng chữ I Really don’t care, do U?

Điều không hiểu được là lý do tại sao lúc này bà vợ ông Trump lại phải thanh minh về liên hệ của bà và tên Epstein? FBI không điều tra, phỏng vấn hay cáo buộc bà dù là với tư cách nạn nhân hay đồng lõa trong chuyện này. Không ai cáo buộc bà điều gì. Việc bà có “được” làm bạn tên ma cô Epstein hay không thì cũng không ai quan tâm cả. We really don’t care, do you? Tỷ phú Jeff Bozos của Amazon “nâng bi” ông Trump đến độ đầu tư 40 triệu đô la để làm một cuốn phim về đời tư của bà và thu về 16.7 triệu hình như cũng không … care nên không thấy ông Bozos đề cập tới mối liên hệ này trong phim. Thống kê cho thấy tỷ lệ dân chúng Hoa Kỳ quan tâm đến bà Melania thấp nhất trong tất cả đệ nhất phu nhân trong lịch sử. Nhiều hảng tin cho là bà Melania lên tiếng một cách bất ngờ như vậy là vì trong những ngày tới có thể sẽ có những tin tức bất lợi về bà và tên Epstein được phát tán nên bà nói trước để dư luận khỏi bàng hoàng. 

Một tin quá vui trong giờ tuyệt vọng…

Cũng may là tuần này 4 phi hành gia Hoa Kỳ và phi thuyền Artemis II đã hoàn thành sứ mạng thám hiểm mặt trăng trong 10 ngày và trở về trái đất bình yên. Ở đất nước Hoa Kỳ này chúng tôi có một tổng thống ở Washington đòi đưa dân tộc Iran trở về thời kỳ Đồ đá nhưng ở Florida thì lại có những khoa học gia đưa con người lên tận mặt trăng chơi. Cũng may là ở NASA không có những tên “nâng bi” cở bự như tên BT Tài Chánh Scott Bessens, nếu không chắc là sẽ có nhản hàng Trump trên đó rồi. Cũng may là NASA chưa phát hiện ra ở cung trăng có đàn bà, nếu không có ngày, ông Trump sẽ theo báo cáo của Elon Musk cho biết mặt Hằng Nga ở trển giống hệt như mặt bà vợ Melania đang bị dân Mỹ … nhận chìm xuống nước – underwater 12%, theo tin thống kê.

Đào Nương

@www.saigonweeklyonline.com