Trúc Giang MN

CÔN SƠN VÀ NHỮNG MẢNH ĐỜI TÙ TỘI

Tôi bị thất tình. Bị bồ đá. Buồn quá, tôi muốn đi thật xa để không còn nhìn thấy cái bộ mặt của cô ấy nữa.

Nhân dịp anh bạn tôi hoán chuyển với ông Trưởng ty tiểu học Côn Sơn. Anh bạn rủ tôi cùng đi theo anh, để ở xứ lạ quê người có anh có em cho vui. Do dọ hỏi, tôi được biết: “Côn Nôn đi dễ khó về. Già đi bỏ xác, trai về nắm xương”. Biết rằng đời trai phải sống ở nơi cô lập, xa lánh xã hội bình thường, nhưng tôi không đổi ý, theo anh bạn đi Côn Sơn. Tuổi trẻ mà phải từ bỏ dạo phố con đường Bonard, nhà hàng Brodard, quán cà phê La Pagode, kem Mai Hương, hủ tiếu Mỹ Tho Thanh Xuân, rạp ciné Rex… là một sự hy sinh rất lớn.

Thầy Trúc Giang của chúng tôi, vốn là bạn của ông Giám đốc Nha Tiểu học và cũng là bạn của Thiếu tá Lê Văn Thể, tỉnh trưởng Côn Sơn. Thầy dẫn chúng tôi vào Nha Tiểu học, xin thuyên chuyển đi Côn Sơn. Cũng may là có vài giáo viên Côn Sơn xin đổi về Sài Gòn.

Thế là ba ngày sau chúng tôi có sự vụ lịnh đi Côn Sơn.

Côn Sơn là nhà tù giam giữ những tội phạm bị kết án 5 năm trở lên, và tù mang án tử hình. Trong trại tù có những mảnh đời tù tội được lan truyền đến công chức và tù nhân. Câu chuyện đáng chú ý mà báo chí đăng tải là “Chuồng Cọp” ở Côn Đảo. Vấn đề bị phát giác và gây phẩn nộ khắp thế giới, về sự tàn bạo và xâm phạm trầm trọng về nhân quyền.

Những tù nhân đặc biệt như: Hồ Hữu Tường, Trần Văn Ân, người tù Sơn Vương, người tử tù Hà Minh Trí. Nhóm đảo chánh ngày 11-11-1960.

Vài nét tổng quát về tỉnh Côn Sơn và nhà tù

1.1. Việc thành lập tỉnh Côn Sơn

Nhà tù Côn Sơn được thành lập ngày 1-2-1862 do tướng người Pháp là Bonard, tư lịnh quân viễn chinh, cho lập ra để giam giữ những người Việt chống Pháp.

Ngày 22-10-1956, Tổng thống Ngô Đình Diệm ký sắc lịnh số 143-NV, công bố danh sách các đơn vị hành chánh cấp tỉnh trong đó có tỉnh Côn Sơn.

Ngày 24-4-1965 chính quyền Việt Nam Cộng Hòa đổi tỉnh Côn Sơn thành cơ sở Hành chánh Côn Sơn, trực thuộc Bộ Nội vụ. Chức tỉnh trưởng được đổi thành Đặc phái viên Hành chánh,

1.2. Về địa lý

Quần đảo Côn Sơn, trước kia có tên Pháp là Poulo Condor, rồi Côn Đảo, gồm 16 đảo, diện tích 76km². Ngoài đảo Côn Sơn lớn nhất, 50km², còn có những đảo nhỏ như: Hòn Bà, Hòn Cau, Hòn Tài Lớn, Hòn Tài Nhỏ, Hòn Trứng, Hòn Bãi Cạnh…

Côn Sơn cách Vũng Tàu 185Km. Cách Sài Gòn 230Km.

1.3. Bộ may hành chánh tỉnh của Côn Sơn

Vào những năm 1960, Côn Sơn có bộ máy hành chánh cấp tỉnh để phục vụ công tác cải huấn. Cũng có đầy đủ các ty như: Ty Công Chánh, ty Kiến Thiết (chỉ có 1 người làm trưởng ty, không có nhân viên), ty Canh Nông (1 người), ty Ngân Khố (1 người) ty Thông Tin (1 người), Ty Y Tế (4 người: trưởng ty, 2 y tá, và 1 “bà mụ”), ty Bưu Điện (2 người), ty Tiểu Học và trường Trung học trên 15 người. Ty Cảnh Sát (3 người), ty Khí Tượng (2 người), và rất đông giám thị cải huấn. Một nhà máy điện cung cấp điện cho tỉnh. Một tiểu đoàn Địa Phương Quân giữ an ninh cho các trại trên đảo.

Một hợp tác xã bán đầy đủ các thức ăn khô, các loại rượu ngoại quốc…

Nhà cửa rất khang trang, rất đẹp, do người Pháp xây khi họ làm chủ Côn Sơn. Các dãy nhà giống nhau, theo một kiểu. Đặc biệt là nhà không có cửa trước, cửa sau. Mỗi nhà đều có một bức tường bằng gạch bao quanh. Dọc theo tường, thường trồng cây ăn trái, đa số là mãng cầu (quả na), và các loại bông hoa.

Sau mỗi nhà đều có 5 căn phòng nhỏ, không có cửa, để làm nhà bếp, chứa lương thực và mọi thứ lặt vặt.

1.4. Dân cư Côn Sơn

Côn Sơn không có thường dân trên đảo. Chỉ có công chức, quân nhân và gia đình.

Không có điện thoại và báo chí, không có rạp ciné, không có những cửa hàng và cũng không có những bóng hồng, đối tượng của những chàng trai độc thân, cho nên độc thân vẫn độc thân suốt thời gian sống ở đảo. Đời sống Côn Sơn hầu như cách biệt với đất liền. Mỗi tháng có hai chuyến tàu tiếp tế ra đảo, chở lương thực cho tù nhân, và nhất là thơ cho bưu điện. Như thế công chức được nhận thơ từ trong đất liền ra đảo, hai lần trong một tháng. Người ta chờ tàu ra, cảm thấy vui mừng khi nghe tiếng trống báo hiệu tàu đến, để nhận thơ và quà.

Vì không có những bóng hồng, các chàng trai độc thân tìm bạn gái trong các mục “Tìm bạn bốn phương”. Gởi thơ và nhận thơ qua những con tàu đến Côn Sơn. Vì thế, tàu đến là một tin mừng. Nhận được thơ của bạn gái bốn phương.

Có một bạn trẻ là giám thị cải huấn, không quen viết thơ “tán gái” nên tụi tôi viết thơ giúp anh ta. Cuối cùng là một tin mừng, tụi tôi được mời ăn đám cưới với tư cách bí mật là ông mai, bà mối.

Thỉnh thoản có tàu hải quân, loại chở quân đổ bộ, thường gọi là tàu đầu bằng há mõm. Đó là các tàu HQ-400, HQ 401, 402, HQ 405…ghé bến Côn Sơn.

1.5. Phó thường dân

Ngoài gia đình công chức và quân nhân, không có thường dân sống trên đảo, mà chỉ có một nhóm người được gọi là “phó thường dân”. Họ bị kết tội “lưu đày”, không có thời hạn mãn án.

Họ tự túc lương thực, trồng rau quả, nuôi heo, gà, vịt đem ra bán cho những gia đình công chức.

Được tự do đi lại trong thị trấn của tỉnh, nhưng bị cấm đến những nơi có thể vượt ngục được. Họ không phải là những người nguy hiểm, nhưng không có thể sống trong xã hội bình thường được, ví dụ như bị đưa ra toà vài chục lần về tội ăn cắp vặt. Phó thường dân là không có quyền công dân. Không có quyền bầu cử và ứng cử.

2. Nhà tù Côn Đảo

2.1. Các trại giam ở Côn Đảo

Nhà tù Côn Đảo được thành lập ngày 1-2-1862, do Tướng Bonard, Tư lịnh quân đội viễn chinh Pháp, dùng để giam giữ những người Việt chống Pháp.

Nhà tù có 7 trại, với 460 phòng giam. Có khoản 8,000 tù nhân ở những năm 1960. Không có nữ tù nhân.

Mỗi trại là một khu vực riêng, có 4 bức tường bằng gạch cao 4m, trên đầu tường có dây kẻm gai. Ở mỗi góc tường có trạm gác. Mỗi trại có 2 dãy nhà giam, 20 xà lim, nhà nguyện, giảng đường, phòng giam tập thể, xà lim và Chuồng Cọp. Xà lim là một phòng hẹp và tối tăm để giam chỉ có một người

Cũng có nhà bếp, nhà ăn, kho lương thực do phạm nhân quản lý. Cũng có bịnh xá, nhà nguyện, hội trường và một tiệm hớt tóc.

2.2. Chuồng Cọp Côn Đảo

Người ngoại quốc đầu tiên khám phá ra Chuồng Cọp (Tiger cages) là nhà báo Mỹ tên Don Luce. Nhà báo nầy đưa ra sự thật hãi hùng trước quần chúng Mỹ và lan truyền ra thế giới.

Ngày 17-7-1970 hình ảnh Chuồng Cọp được đăng trên báo Life, cho thấy cảnh tra tấn và cách đối xử tù nhân rất dã man.

Một phái đoàn dân biểu, nghị sĩ Hoa Kỳ và các nhà báo quốc tế đến Việt Nam để tìm hiểu sự thật về Chuồng Cọp ở Côn Đảo.

Chuồng Cọp Côn Đảo được xây qua hai thời kỳ, Chuồng Cọp do Pháp xây, và Chuồng Cọp do “Mỹ xây”.

a). Chuồng Cọp do Pháp xây

Năm 1940, Pháp xây Chuồng Cọp với tổng diện tích là 5,475m² gồm có:

-Diện tích các phòng giam: 1,408m²

Phòng tắm nắng: 1,873m²

Khoảng trống: 2,194m²

Bao gồm: 120 phòng biệt giam, chia làm 2 khu, mỗi khu 60 phòng.

Đặc điểm: Bên trên có song sắt kiên cố và hành lang ở giữa dành cho giám thị cải huấn đi lại để kiểm soát. Tù nhân nào không tuân kỷ luật và nội quy của nhà tù thì bị ném vôi bột hoặc dội nước dơ.

Phòng tắm nắng.

Một phần của trại tắm nắng

Phòng tắm nắng chia làm 4 dãy, mỗi dãy 15 phòng. Phòng nầy để hành hạ tù nhân bằng cách phơi nắng, phơi mưa. Chưa kể việc đánh đập của cai tù, khí hậu nóng lạnh và gió cũng đủ sức giết hại con người.

2). Chuồng Cọp kiểu Mỹ. Trại 7 tên Phú Bình

Chuồng Cọp kiểu do Mỹ thiết kế, nhà thầu Mỹ xây, tiền do Mỹ viện trợ cho Việt Nam.

Trại Phú Bình.

Xây dựng năm 1971.

Tổng diện tích: 25,768m².

Trong đó:

Diện tích phòng giam: 3,800m²

Các nhà phụ thuộc: 673m²

Nhà ở: 173m²

Khoảng trống: 22,369m²

Trại Phú Bình có 384 phòng biệt giam, chia làm 4 khu: AB-CD, EF-GH. Mỗi dãy có 48 phòng.

Đặc điểm của Chuồng Cọp Phú Bình là nhà bằng bê tông, không có bệ nằm, tù nhân phải nằm trên nền xi măng ẩm thấp.

Chuồng Cọp là nơi giam giữ khắc nghiệt nhất. Mỗi người tù ở trong căn phòng rộng 5m². Không có giường nằm. Người tù bị cùm chân. Điều kiện vệ sinh, ăn uống rất tồi tệ.

Chuồng Cọp do “Mỹ xây” là khu biệt lập và được giữ kín trong một thời gian dài.

Chuồng Cọp do nhà báo Mỹ tên Don Luce phát hiện và quảng bá ra khắp thế giới. Du khách thế giới đến xem rất đông đảo. Nhiều công ty du lịch Việt Nam được mở ra để phục vụ và hướng dẫn du khách. Những hướng dẫn viên, tiếng Anh rất thông thạo, hướng dẫn du khách quan sát đủ các nơi và nói về lịch sử của từng nơi. Nhấn mạnh về tội ác của “Mỹ ngụy”.

Có một lần cho thấy vợ chồng tài tử điện ảnh Angelina Jolie-Brad Pitt trong đám du khách đến thăm Chuồng Cọp Côn Đảo.

Angelina Jolie-Brad Pitt

Xà lim

2 dãy Chuồng Cọp

Một trại đặc biệt là trại 2, mang tên Trại Cải huấn Phú Hải để giam giữ tù Việt Cộng và tù mang án tử hình. Trại có diện tích là 12,015m². Trại Phú Hải có 10 phòng giam tập thể, một phòng giam tù đặc biệt, 20 xà lim.

“Khoảng năm 1970, trại tù Côn Đảo có một đơn vị khoảng 10 người Mỹ đóng ở sườn núi Côn Sơn để theo dõi về việc vi phạm nhân quyền. Do đó tù nhân Việt Cộng và tù tử hình, “làm trời làm đất”, chống đối giám thị cải huấn, khiến cho các giám thị không dám đi một mình để quan sát và kiểm tra.

3. Người tù Côn Đảo

3.1. Tù khổ sai và cấm cố

Nhà tù Côn Đảo giam giữ những phạm nhân bị kết án 5 năm trở lên, và những người bị kết án tử hình. Khi đến nhà tù, thì phạm nhân không còn bị tra khảo hay đánh đập gì nữa, trừ những người vi phạm kỹ luật. Có hai loại tù: thường phạm (tù hình sự) và chính trị phạm. Tù hình sự để giam những người cướp của giết người, hiếp dâm…

Tù chính trị gồm có chính trị quốc gia và Việt Cộng.

Án tù cũng chia làm hai loại: tù “khổ sai” và tù “cấm cố”. Tù cấm cố luôn luôn ở trong phòng giam. Họ mơ ước được làm tù khổ sai để được “xuất ngoại”, tức là ra ngoài làm lao động, sáng ra tối vào trại. Ra ngoài được hít thở không khí trong lành, được cử động tay chân, tắm nắng. Lao động khổ sai có mức quy định, cũng vừa đủ khả năng của con người trong suốt thời gian thụ án, 5 năm trở lên. Như những người thợ chuyên môn ở ngoài xã hội, làm việc hàng ngày, đến suốt cuộc đời. Giữ gìn sức khỏe để làm việc cả chục năm theo mức án.

Tù cấm cố thì luôn luôn suốt năm ở trong phòng giam.

a). Tù khổ sai được cho ra ngoài làm việc.

Sáng ra, tối vào.

Điểm danh hàng ngày.

Những người có hạnh kiểm tốt, sắp mãn hạn tù, có tay nghề, thì được cho ra ngoài làm việc tại các ty hành chánh, nhất là những ty chỉ có một người là trưởng ty.

b). Giúp việc cho các gia đình công chức.

Mỗi gia đình công chức được xin một phạm nhân ra giúp việc nhà như: đi chợ, nấu ăn và làm những công việc lặt vặt rong nhà. Thường thì mỗi tháng được gia đình cho một số tiền. Không cho cũng được, không bắt buộc, vì đó là khổ sai trong gia đình.

3.2. Các trại tù

Nhà giam Côn Sơn có 7 trại. Những trại được mang tên là Phú Hải, Phú Bình, Phú Thọ, Phú Sơn, Phú Tường, Phú Phong, Phú An.