Thắng với thua
cùng một nghĩa như nhau?

Ông Trump lại vừa tuyên bố Hoa Kỳ đã thắng cuộc chiến Iran. Cuộc đàm phán kế tiếp chỉ để xác nhận điều đó và eo biển Hormuz đã trở lại sinh hoạt bình thường. Thế nhưng khi đài CNN phát tán trên live blog- trực tuyến của mình thông cáo chính thức của Iran thì ông Trump đã tung ra một lời đe dọa đầy giận dữ trên TrueSocial nhằm đáp trả việc đài này đã đưa tin rằng Iran đã tuyên bố giành được một "chiến thắng vĩ đại" trước Hoa Kỳ ngay sau khi Tổng thống Trump công bố quyết định lùi thời hạn ngừng bắn thêm hai tuần. Đài CNN viết tin như sau :

« Đây là thông tin chính thức của Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran và được truyền thông nhà nước Iran phát tán: "Iran tuyên bố rằng họ đã đạt được một chiến thắng vĩ đại và buộc Hoa Kỳ phải chấp nhận kế hoạch 10 điểm của mình. »

Đài CNN cho biết đó không phải là tin do họ « thu lượm » được mà là thông cáo chính thức của chính phủ Iran được truyền thông Iran phổ biến toàn cầu cho biết Iran không hề nhượng bộ và tàu dầu vẫn chưa thông thương được qua eo biển Hormuz như ông Trump tuyên bố. Nhưng ông Trump đòi kiện vì cho rằng CNN đã phạm phải "một tội ác" cần bị điều tra và cáo buộc đài này đã cố tình đăng tải những thông tin sai lệch có lợi cho địch.

Nhưng nhiều hảng tin Âu Châu vừa loan tải tin « bất lợi cho Hoa Kỳ » sau đây cho thấy họ không hề « sợ » bị ông Trump kiện: Một trong những khách hàng quan trọng nhất của Mỹ, Arab Saudi vừa gửi tới Washington một thông điệp mà lời lẽ không có vẻ ngoại giao hay hoa mỹ giữa hai đồng minh : Thái tử Mohammed bin Salman (MBS) của Arab Saudi đã tuyên bố rằng từ nay Vương quốc này sẽ không mua vũ khí của Mỹ nữa, chấm dứt một trong những mối quan hệ hợp tác vũ khí sinh lời nhất và mang tầm quan trọng chiến lược bậc nhất trong lịch sử thế giới hiện đại. Trong suốt nhiều thập kỷ, thỏa thuận này không chỉ đơn thuần là một thương vụ kinh doanh; nó còn là nền tảng cho tầm ảnh hưởng của Mỹ trên khắp khu vực Trung Đông. Đó là Petrodollars.

Đây cũng không phải là một phản ứng bộc phát nhất thời do chiến tranh Iran. Thái tử MBS đã âm thầm thay đổi các mối quan hệ quốc phòng của Arab Saudi trong suốt nhiều năm qua — thông qua việc thiết lập quan hệ với Trung Cộng, mở rộng năng lực sản xuất trong nước và giảm thiểu sự phụ thuộc vào bất kỳ quốc gia đơn lẻ nào. Nhưng những phát ngôn của ông Trump và cuộc chiến Iran đã đẩy nhanh tiến trình điều chỉnh chiến lược vốn dĩ đã và đang diễn ra này. Bây giờ họ chỉ chính thức và công khai hóa điều đó.

Những mối lợi tại Trung Đông của Hoa Kỳ – được gọi là Petrodollars – là yếu tố chánh giữ cho kinh tế Hoa Kỳ lúc nào cũng ổn định. Quyết định này chắc chắn sẽ gây choáng váng cho Hoa Kỳ. Trong nhiều thập kỷ qua, Arab Saudi luôn là một trong những khách hàng mua vũ khí lớn nhất của Mỹ, với các hợp đồng trị giá lên tới hàng trăm tỷ đô la. Việc đánh mất mối quan hệ này không chỉ gây tổn hại cho các nhà thầu quốc phòng của Mỹ, mà còn làm thay đổi cán cân ảnh hưởng của Mỹ trên khắp vùng Vịnh — đúng vào thời điểm mà tầm ảnh hưởng đó đang phải chịu những thử thách gay gắt trên nhiều mặt trận cùng một lúc.

Ẩn chứa đằng sau sự kiện này chính là hình ảnh về một thế giới đang tự tái cấu trúc lại và Hoa Kỳ không còn giữ vai trò chủ đạo, làm ra luật chơi nhưng không cần tôn trọng luật chơi do mình đặt ra. Các đồng minh đang đóng cửa không phận không cho máy bay chiến đấu Hoa Kỳ bay qua để oanh tạc Iran. Nhiều quốc gia đang cứu xét việc kiện Hoa Kỳ tại Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) về tội diệt chủng và tội ác chiến tranh. Thử tưởng tượng vài tháng nữa, sau Netenyahu, Putin sẽ có thêm tên của Donald Trump, của Peter Hegsett bị truy nả vì là tội phạm chiến tranh. Chính sách đối ngoại để tầm ảnh hưởng lan rộng ra toàn cầu do Mỹ thiết lập sau Thế chiến II đang trải nghiệm sự tồn tại trong thời gian này. Những vết nứt trong chính sách này phần lớn là do vị tổng thống Hoa Kỳ đương nhiệm Donald Trump gây ra. Đây là một điều ông khó có thể chạy tội với lịch sử Hoa Kỳ.

Hứa rất nhiều nhưng chẳng làm được gì!

Ông Trump nhắc đi nhắc lại là dân Mỹ đã bầu ông lên làm tổng thống. They love him.  Mặc dù số lượng phiếu mà ông hơn bà Kamala Harris chỉ hơn 2 phiếu nghĩa là có 77 triệu người Mỹ “yêu” ông thì cũng có 75 triệu người Mỹ không ưa ông. Nhưng thử nhìn lại ông đã hứa hẹn với 77 triệu người đã bỏ phiếu cho ông những điều gì và sau 472 ngày tại chức ông đã thực hiện được điều gì?

• Chuyện chiến tranh Ukraine-Nga và Israel-Hamas:

Lời hứa sẽ giải quyết 2 cuộc chiến Ukraine và Palestin trong vòng 24 giờ của ông Trump khi tranh cử đã bước qua ngày thứ 451 (nếu kể từ ngày ông nhậm chức là Jan 20/2025) không những không chấm dứt mà càng ngày càng dữ dội hơn. Ngày thứ năm 4/16/2026, tổng thống Ukraine Zelinsky trong khi đang nói chuyện tại quốc hội Hòa Lan đã xin cử tọa một phút mặc niệm cho những người Ukraine bỏ mình vì những cuộc tấn công dữ dội nhât của Nga từ khi có chiến tranh Ukraine. Nga đã phóng 19 tên lửa đạn đạo Iskander-M/S-400, 20 tên lửa hành trình Kh-101, năm tên lửa Iskander-K, cùng 659 máy bay không người lái thuộc các loại Shahed, Gerbera và Italmas trong đêm 4/16. Dù hệ thống phòng không của Ukraine vô cùng hữu hiệu (lực lượng Ukraine đã bắn hạ 19 tên lửa Kh-101, tám tên lửa đạn đạo Iskander-M/S-400, bốn tên lửa Iskander-K và 636 máy bay không người lái tầm xa) nhưng 12 tên lửa và 20 máy bay không người lái đã trúng 26 địa điểm, và mảnh vỡ từ các tên lửa, máy bay không người lái bị bắn hạ đã gây hư hại cho 25 địa điểm khác khiến cho 17 người Ukraine tử nạn, hàng trăm người bị thương và 700 chiếc xe bị tiêu hủy. Bên Trung Đông thì lợi dụng chiến tranh Iran có Mỹ chịu đòn, Isreal lấy lý do tiêu trừ ổ kháng chiến Hezbollah đã dội bom tan nát Lebanon. Nghĩa là Isreal muốn tận diệt dân Lebanon ở Beirut như đã tận diệt dân Palestin ở dải Gaza.

Cũng may là Hàn Lâm Viện Thụy Điển không trao giải Nobel về Hòa Bình cho ông Trump trước đây. Có thể vì thế mà ông Trump làm ngược lại cho bỏ ghét. Đầu tiên ông đòi chiếm Greenland, một vùng đất của Đan Mạch. Ông đòi biến Canada thành tiểu bang thứ 51 của Hoa Kỳ. “Doctrine” hay nhất của ông Trump là những nước nhỏ phải đầu hàng những nước lớn …vô điều kiện. Ukraine thì ổng đòi nộp khoáng sản, đất hiếm, Palestine thì ổng đòi biến dãi Gaza biến thành khu nghĩ dưỡng. Dội bom những tàu lởn vởn quanh hải phận Venezula để dằn mặt trước khi cho đặc nhiệm Hoa Kỳ vào bắt vợ chống tổng thống hợp hiến của nước nầy là ông bà Maduro về giam ở New York mà không cần trưng ra bằng chứng. Thế giới la làng xúm vào cứu bồ mà cũng như cứu mình vì cha nội này chuyện gì cũng dám làm. Thượng Viện, Hà Viện, Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ trở thành một Viện, Viện Á Khẩu.

Chuyện đàm phán đình chiến do chính quyền Donald Trump chủ trì cứ như là chuyện diễu. 2 điều kiện của Putin khi đàm phán với ông Trump về chiến tranh Ukraine là đất nào của Ukraine mà Nga đã chiếm thì coi như huề, mất luôn và Ukraine sau cùng không được vào NATO. Sau 4 năm chiến tranh, Nga đã phá nát đất nước Ukraine, 7 triệu người Ukraine phải di tản, 80,000 người chết, 400,000 thương binh. Ukraine không thể chấp nhận … trở về nơi tình yêu bắt đầu như vậy được. Do đó, cuộc chiến giữa Nga và Ukraine đã kéo dài cho đến bốn năm sau vẵn còn … đàm và Nga vẫn tiếp tục “phán” hỏa tiển, bom lửa hàng đêm và những thành phố của Ukraine.

Bây giờ thì khi ông Trump “đàm phán” với Iran để đình chiến thì điều kiện được phía Hoa Kỳ giữ kín nhưng phía Iran thì tộc tệch lắm, thông cáo “thắng trận” được chính phủ Iran đọc trên đài phát thanh quốc gia của họ bị ông Trump cho fake news và đòi bỏ tù đứa ký giả “stupid” nào dám loan truyền tin phản động. Tình cảnh không khác gì thời chiến tranh VNCH, ta phải luôn luôn thắng và địch thì phải luôn luôn thua. Có một cái “rảnh” Hormuz mà ông nào cũng dành: sáng ông Iran cho đi qua, chiều ông Trump đóng lại. 60 quốc gia trên thế giới lên tiếng đòi quyền “ông đi qua, bà đi lại” vì đó là một cái “rảnh” chung, không tên nào được độc quyền hết. Ông Trump đuổi tàu Trung Cộng quay đầu lại, chận bắt tàu chở hàng của Iran trong khi giá xăng, vật giá  vẫn lên cao. Theo tin chính thức của Bộ Lao động Hoa Kỳ thì vật giá đã tăng 3,3% trong 12 tháng tính đến tháng 3, trước khi ông Trump đánh Iran và so với mức 2,4% ghi nhận trong tháng 1/2025 khi ông Trump “nhận gia tài của mẹ” giao lại từ ông Bảy Đần (danh xưng mà giới mít cường Trump gọi ông Biden) và hứa với dân Mỹ là chỉ trong một tháng, ông Trump sẽ hạ vật giá xuống … 400% như ông đòi hạ giá dược phẩm vậy. Ông sẽ chấm dứt nạn lạm phát mà ông Bảy Đần ngu dốt gây ra. Mức tăng vọt vật giá lần này là biến động lớn nhất kể từ năm 2022, thời điểm thế giới đang phải đối mặt với cú sốc năng lượng do cuộc xâm lược Ukraine của Nga gây ra. Tuy nhiên, sự leo thang mạnh mẽ của giá nhiên liệu tại các trạm xăng chưa nghe ông Trump đổ thừa cho ông Bảy Đần. Theo ông Trump thì là do cái rảnh Hormuz. Không biết nếu nữ sĩ Hồ Xuân Hương sinh vào cái thời này, bà ấy sẽ vịnh cái “rảnh” Hormuz ra sao? Hậu thế lại phải nghe bà than thở:

Thân em vừa ốm lại vừa teo,

Phải chịu ba nghìn cái nhấp nhô

Nước mát mặc dầu tay kẻ lặn

Lăm le chỉ nát tấm lòng son

Chuyện Chiến Tranh Mậu Dịch

Sau khi thất bại, không lảnh được giải Nobel về hòa bình, ông Trump bèn khởi động cuộc chiến mậu dịch. Ông gọi đó là ngày “Giải Phóng” thế giới: đã đến lúc ông chấm dứt chuyện thế giới lợi dụng nước Mỹ. Nước Mỹ sẽ giàu to, việc làm sẽ gia tăng vì ông không nhập khẩu hàng hóa nữa mà sẽ mang xưởng sản xuất về Hoa Kỳ. Riêng nước láng giềng Canada “thân thương” nếu không muốn trả thuế thêm thì hãy trở thành tiểu bang thứ 51 của Hoa Kỳ, xóa luôn biên giới hai bên cho rồi. Phải công nhận ông Trump thật là thông minh. Làm nhục “thằng láng giềng” như vậy là nhất, đảng MAGA mê ổng quá trời là phải, tiếng vổ tay ca tụng ông vang vọng đến cả thiên đình.

Chỉ đáng tiếc là vụ chiến tranh Tariff này lợi chưa thấy đã thấy hại. Hoa Kỳ trở thành kẻ thù của thế giới. Xe Tesla của “đệ nhất công thần” Elan Musk  bị tẩy chay khắp nơi. Khi Elan Musk đã đóng cửa cơ quan viện trợ Hoa Kỳ USAID thực phẩm, thuốc men, thuốc chủng ngừa dành cho các quốc gia kém phát triển, Bill Gates tặng cho Musk một câu nói để đời:  “The picture of the world’s richest man killing the world’s poorest children is not a pretty one.” - Hình ảnh của người giầu nhất thế giới đang giết chết những đứa trẻ nghèo nhất thế giới không phải là một hình ảnh đẹp. Ở Âu Châu thì MAGA trở thành MEGA. MAKE EUROPE GREAT AGAIN. Toàn thế giới kêu gọi tẩy chay hàng hóa Hoa Kỳ, không du lịch Hoa Kỳ. Rồi Maga lại được biến thành: MAKE AMERICA GO AWAY.

Ông Trump không tha cho Canada thì còn hiểu được nhưng ngay cả Mexico, người em hàng xóm phía em nghèo khổ ông cũng không tha. Nữ tổng thống đầu tiên của Mexico Mexico, bà Claudia Sheinbaum Pardo cho biết ông Trump “chơi” Mexico ra sao thì Mexico cũng xin “chơi” lại như vậy, không những chơi y chang mà còn chơi bạo hơn là đằng khác. Hầu hết nông phẩm tiêu thụ ở Hoa Kỳ đều do công ty Hoa Kỳ qua Mễ canh tác. Đồ phụ tùng xe hơi Hoa Kỳ đều được sản xuất bên Mễ, bên Canada bây giờ ông Trump đánh thuế để “hàng ta” được đi vào nước ta thì đúng là … khôn liền liền, khôn không để ai khôn hơn. Nói theo ngôn ngữ của cựu “thống đốc” Canada Justin Trudeau thì ông Trump  thông minh lắm nhưng trong cuộc chiến mậu dịch với đồng minh thì … ông đã chiếm danh hiệu Đại Ngu của nước Việt ta thời đồ đểu.

Hiện nay, với cuộc chiến Iran, dân Mỹ ở Cali “được” mua xăng dầu từ $6-7/Gallon. Cà chua 4.75/Lb. Trứng gà hửu cơ $1/1. Ăn thua gì, người Nhật có khi phải trả $5 cho một quả cà chua, $80 cho một trái dưa melon mà nước họ vẫn hùng cường đó thôi. No Star Where! Chưa nghe nói gì về trợ cấp của ông Trump dành cho đảng Maga như Putin đã làm cho thần dân trung thành ở nước Nga. Mong thay!

Chuyện di dân lậu: tổng số người nhập cư trái phép vào Hoa Kỳ ước tính là 10,5 triệu. Cao nhất là ở California (1,9 triệu), Texas (1,6 triệu), Florida (900.000), New York (600.000)… Theo Viện Chính sách Di cư thì con số thực thậm chí còn cao hơn.

Khi tranh cử, ông Trump hứa hẹn sẽ dẹp nạn di dân lậu. Sau khi ông Trump nhậm chức tổng thống lần II, ông muốn giữ lời hứa nên chiến dịch trục xuất di dân lậu của ông được phát động rầm rộ còn hơn phong trào đuổi dân đi kinh tế mới để chiếm nhà do Việt Cộng phát động những ngày sau 30 tháng. Bà tổng thống Mexico sợ quá, cho lập ngay một trạm tiếp cư ngay sát biên giới Mễ và Mỹ ở Tijiuana để tiếp đón … kiều bào hồi hương.

Hồ sơ của Cơ quan Di trú (ICE) do Fox News Digital thu thập, cho thấy đã có 1.445.549 công dân từ 208 quốc gia đang chờ trục xuất trong đó “kiều bào” của năm quốc gia có lệnh trục xuất nhiều nhất: Honduras - 261.651, Guatemala - 253.413, Mexico - 252.044, El Salvador - 203.822, Trung Quốc là 37.908.

Không biết con số 8,000 người Việt Nam nhập cảnh lậu do ai tiết lộ nhưng trong bản tin của đài Fox và báo NewsWeek tìm không thấy.

Nhưng nói rất nhiều mà ông Trump trục xuất chẳng bao nhiêu. Vì theo các viên chức của ICE cho biết họ không có đủ phương tiện tài chánh và nhân lực để thực hiện chiến dịch còn khó hơn “đội đá, vá trời” này. Chi phí trung bình của ICE để trục xuất một người là khoảng 10.500 đô la, bao gồm cả bắt giữ, giam giữ và chuyến bay trục xuất, theo NBC News. Với tốc độ trục xuất này của ông Trump (khoảng 1000 người một ngày) thì chúng ta phải cần tới 200 năm mới mời được hết 10.5 triệu ông bà di dân lậu đang ở Hoa Kỳ về nước. 

Nhưng sau khi cái BBB – Big Beautiful Bill của ông Trump được quốc hội Cộng Hòa    thông qua, ICE có ngân quỹ ngon lành để hoạt động. Cái khổ là khi nghèo thì … không làm được nhưng khi có tiền thì lại làm bậy. Bà cục trưởng cục An Ninh Nội Địa Kris Noem bậy bạ hết sức. Cái quảng cáo Bà cởi ngựa như cao bồi Viễn Tây săn đuổi di dân lậu phát tán trên toàn quốc Hoa Kỳ tiêu tiền thuế của dân hết 220 triệu đô. Bạn không đọc lầm đâu, không phải 2 triệu. Không phải 20 triệu mà là 220 triệu đồng. Rồi xảy ra nhiều chuyện lộn xộn, nhân viên ICE bịt kín mặt như hiệp sĩ Zorro xuống đường bắt di dân lậu bắt nhầm dân Mỹ có giấy đàng hoàng, rồi nặng tay hơn giết chết người ở Minnesota. Các cuộc biểu tình đã nổ ra sau vụ ICE bắn chết hai cư dân Minnesota là Alex Pretti và Renee Good vào tháng Giêng. “Sáng kiến” lập trại tạm giam di dân ở giữa vùng đầm lầy cá sấu ở Florida -Alligator Alcatraz khiến thế giới la làng về vấn đề nhân quyền, không lẻ Hoa Kỳ ngày nay lại trở lại thời trại tập trung của các nước Cộng sản trong chiến tranh lạnh? Goulag của Nga Sô, trại Đầm Đùn của CSVN?

Chuyện đuổi di dân lậu của ông Trump không đầu, không đuôi, không chính sách, không hợp hiến đến độ làm náo loạn cả FBI, ICE và tòa án Hoa Kỳ. Người “ẹ” như bà Kris Noem thì bị ông Trump đuổi, người biết việc thì phải xin nghỉ việc. Ông Todd Lyons, quyền Giám đốc Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ (ICE) đã từ nhiệm sau hơn một năm lãnh đạo cơ quan đi đầu trong chiến dịch trục xuất người nhập cư bất hợp pháp của ông Trump. Ông Lyons là một viên chức có hai mươi năm kinh nghiệm của ICE đã thông báo dự định rời khỏi cơ quan này vào tháng 6 tới để dành nhiều thời gian hơn cho gia đình tại tiểu bang Massachusetts. Sự thay đổi lãnh đạo này càng làm tăng thêm sự không ổn định cho một chính sách di dân không dựa vào hiến pháp khi thi hành.

*

Tóm lại, 77 triệu người Mỹ đã tin tưởng vào những lời hứa hẹn của ông Trump khi tranh cử hiện nay đã phải đau khổ chứng kiến những điều ngược lại. Từ một ứng cử viên MAGA, America First, hứa sẽ là một tổng thống hòa bình, không yểm trợ chiến tranh, trong vòng 471 ngày, ông Trump đã quên luôn những vấn đề của nước Mỹ, dân Mỹ mà chỉ hướng ngoại. Ông đòi chiếm Greenland, đòi biến Canada thành tiểu bang thứ 51, cho đặc nhiệm Mỹ xâm nhập Venezula, bắt tổng thống hợp hiến của nước này về giam ở New York mà không đưa ra một tội danh nào rõ rệt.  Rồi ông Trump tuyên chiến với Iran, một cuộc chiến mà Hoa Kỳ tham gia trực tiếp chứ không ở vai trò yểm trợ như với hai cuộc chiến Nga-Ukraine và Israel-Palestine khiến kinh tế thế giới đảo lộn mà ông không có một giải pháp nào để chấm dứt chiến tranh trong danh dự.

Trong chương trình podcast mới nhất mang tên "Triggered" do Donald Trump Jr. chủ trì, Dr. Mehmet Oz, một nhân vật truyền hình từng được Tổng thống Trump chọn để lãnh đạo Trung tâm Dịch vụ Medicare và Medicaid đã tiết lộ một quan điểm “khác thường” của Tổng thống Trump về vấn đề sức khỏe: "Tổng thống Trump lập luận rằng Diet Coke rất tốt cho ông ấy, bởi lẽ nếu đổ nó lên cỏ thì loại nước này sẽ làm cỏ chết và do đó, chắc chắn nó cũng sẽ tiêu diệt được các tế bào ung thư bên trong cơ thể.”

Với một người có hiểu biết và lập luận như vậy thì  hứa hay không hứa chắc cũng không khác nhau! Thắng hay thua gì cùng một nghĩa như nhau! 

Đào Nương

@www.saigonweeklyonline.com

(*) Dựa theo thơ của nhà thơ Du Tử Lê: Đi với về cùng một nghĩa như nhau