Make America Great Again and … Alone.

Một “tuyệt chiêu” của chính quyền Trump để bịt miệng mọi phê bình chỉ trích là không để cho thiên hạ có …thì giờ để thở. “Chuyện lạ” không chỉ xuất hiện mỗi ngày mà là mỗi giờ. “Nó” cuốn hút mọi chú ý, mọi sinh hoạt của toàn thể nhân loại. Không phải vì tình cách hữu hiệu của “chính sách” mà là những vi phạm luật lệ quốc tế, vi phạm nguyên tắc ngoại giao, vi phạm nhân quyền, vi phạm dân chủ với những động thái bất thường, những quyết định không thể tiên đoán hay lượng định được bằng một thứ ngôn ngữ, bằng một tư cách ứng xử chưa từng có trong lịch sử chính trị thế giới. Cứ nghe qua những bài diễn văn của các nguyên thủ của hầu hết các nước trên thế giới và bài diễn văn của ông Trump tại diễn đàn Liên Hiệp Quốc suốt  tháng qua chúng ta thấy điều này rất rõ. Với những người không thích ông thì ông Trump không chỉ Make America Great Again mà ông Trump đang Make America Goofed Around, “siêu cường” Hoa Kỳ đang biến thành một “trò cười”, nước Mỹ trở nên một hình tượng ngớ ngẩn trong mắt nhân loại. Trong khi tòan thế giới chú trọng về hai cuộc chiến càng ngày càng nóng ở Gaza và Ukraine thì ông Trump chỉ tập trung hai vấn nạn: di dân và biến đổi khí hậu. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử LHQ, một ông tổng thống dùng cụm từ “Go to hell- xuống hỏa ngục” dành cho những quốc gia không có cùng quan điểm với mình. Nhưng với những người thích ông thì họ cho ông là thiên sứ nhà trời xuống trần để cứu rổi nhân loại.

Ký giả Matt Robison còn chơi chữ khi so sánh 100 ngày đầu tiên của chính quyền Trump còn tồi tệ còn hơn tình cảnh trong Trăm Năm Cô Đơn của văn hào Gabriel Garcia Marquez (Gabriel Garcia Marquez's One Hundred Years of Solitude). Toàn thế giới như bị chôn vùi trong một khu rừng mang tên Trump ngột ngạt, siêu thực và độc hại, nguy hiểm khôn lường. Lúc đầu thế giới tập trung vào việc hóa giải những cơn lũ phẫn nộ của ông Trump khi vừa tóm được quyền lực trở lại. Các nguyên thủ thế giới nghĩ rằng đừng tỏ ra chống đối vì như thế có thể sẽ làm trầm trọng thêm căn bệnh tự kỷ của ông Trump. Cố tránh trực diện với những cảm giác hỗn loạn và xa lìa thực tế của những kẻ độc tài như trường hợp tổng thống Ukraine Zelinsky tại Phòng Bầu Dục vào tháng 2, 2025. Nhưng việc phớt lờ này chẳng khác nào như đang đùa giỡn với lửa vì không có lựa chọn nào tốt trong tình trạng bất ổn thường nhật. Cả thế giới như chứa đầy chất nổ, chờ bộc phát. Tuy nhiên, cũng may mà các vấn đề của ông Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump càng lúc, càng gia tăng, những việc “kinh khủng” nhất sau khi chạm đáy thì không gây chấn động gì được nữa. Nhưng nước Mỹ thì không được như “cái big, beautiful bill” của ông với tình trạng vật giá gia tăng, kinh tế tồi tệ, lạm phát, thất nghiệp khiến ngay cả “fans” của ông cũng đang bất mãn.

Tôi có rất nhiều bạn bè thuộc Đảng Cộng hòa trong 50 năm sống tại Hoa Kỳ. Kể từ khi đất nước này xuất hiện ông tổng thống MAGA,  tôi đã hỏi một số người này "Nước Mỹ vĩ đại khi nào?" Tôi muốn hiểu khi nào và ở đâu và khi nào nó đi xuống khiến việc đưa đất nước đi lên trở thành một “chính sách “vĩ đại” của ông Trump?

 Dường như không ai trả lời được câu hỏi này của tôi nên tôi tự tìm câu trả lời cho mình. Vì đàn ông Hoa Kỳ thường màu mè ca tụng “lady first” nên tôi nghĩ đó là vào những năm 1950, sau Thế chiến II, "Nước Mỹ vĩ đại - American Great” khi phụ nữ Hoa Kỳ  coi trọng việc chăm sóc gia đình thay vì theo đuổi sự nghiệp bên ngoài, khi mà giấc mộng Mỹ Quốc – The American Dream là hiện thực: gia đình có thể sống với một đầu lương và ai cũng có một căn nhà tạo ra một xã hội nề nếp, đạo đức, văn minh và nhân bản. Hoa Kỳ trở thành một hình mẫu cho thế giới noi theo về dân chủ, về nhân quyền về đạo đức, mọi tiến bộ khoa học đều được xử dụng để phục vụ nhân loại? Thời đại của những ông “thượng đảng da trắng” bắt đầu từ khi Hoa Kỳ lập quốc đã cáo chung vào đầu thế kỷ 20 khi phụ nữ Hoa Kỳ có quyền bầu cử, người da đen được bình quyền với người da trắng, được quyền tham gia bầu cử? Bây giờ, năm 2025, để "Nước Mỹ vĩ đại trở lại- American Great” thì, cố lãnh tụ MAGA Charles Kirk (vừa bị ám sát ) Cố vấn chính trị của ông Trump, Stephen Miller đều công khai (không cần dấu diếm, không cần màu mè)   muốn người Mỹ da đen trở lại vị trí phụ thuộc (nô lệ) và những người di dân chủng tộc khác, ngoại trừ người da trắng Âu châu, đều không được coi là có quyền công dân ngang hàng với họ? Chính sách di dân được luật pháp Hoa Kỳ ban hành vì lý do nhân đạo và tôn trọng nhân quyền nay bổng trở thành một trò hề với hoạt cảnh “người không phải da trắng” bị còng tay bắt đi mà không cần xem xét giấy tờ họ có là di dân hợp pháp hay là công dân Hoa Kỳ. Chính quyền Trump đã ban cho các nhân viên di trú ICE quyền “tiền trảm hậu tấu, bắt trước hợp pháp hay không hậu xét.

Trong hai đời  tổng thống Obama và sau này là Tổng thống Joe Biden tỷ lệ thất nghiệp của Hoa Kỳ rớt xuống còn 4% nhưng ông Trump vẫn khoe khoang rằng “triều đại” của ông có tỷ lệ thất nghiệp thấp nhất trong lịch sử Hoa Kỳ dù thực tế tỷ lệ thất nghiệp của Hoa Kỳ hiện nay là 4.3% cho 6 tháng đầu năm 2025 từ khi ông Trump trở lại tòa Bạch ốc thì ông Trump sa thải ngay bà giám đốc Cục thống kê Lao Động Hoa Kỳ - U.S. Bureau of Labor Statistics (BLS), Erika McEntarfer vì ông Trump cho rằng bà này thao túng dữ liệu, hạ thấp thành tựu của chính quyền ông Trump.  Tình trạng thất nghiệp gia tăng này không ai ngạc nhiên vì đó là chủ trương sa thải người ồ ạt chống phí phạm của ông Elon Musk. Bà McEntarfer đã nộp đơn kiện ông Trump khi bị sa thải vì kết quả này không phải do bà “tự biên, tự diễn” mà là cả một cơ quan thực hiện các thống kê để từ đó chính phủ, ngân hàng dựa vào những dữ liệu chính xác này để có những chính sách phù hợp. Cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ (BLS) dùng khoảng 121.000 doanh nghiệp và cơ quan chính phủ, thu thập những dữ kiện từ khoảng 631.000 nơi làm việc mỗi tháng. Dữ liệu này được thu thập thông qua chương trình Thống kê Việc làm Hiện tại (CES) ước tính chi tiết về việc làm các ngành nghề, giờ làm việc và thu nhập của người lao động trên toàn quốc Hoa Kỳ.

Theo www.justsecurity.org cho đến ngày Oct 10 chính quyền ông Trump đã nhận “được” trên 4000 đơn kiện từ các cá nhân, đoàn thể, cơ quan nhưng ông Trump cũng kiện những cá nhân, những  cơ quan tư pháp, tư nhân chống lại các chính sách của ông. Hiện nay hệ thống tư pháp Hoa Kỳ trở nên quá tải với những vấn đề pháp lý gây ra từ khi ông Trump trở lại cầm quyền.  Sự kiện này đã làm đình trệ toàn thể thủ tục tố tụng trong ngành tư pháp Hoa Kỳ khi người dân có chuyện dây dưa với vấn đề pháp lý.

 Ai cũng có thể nhận thấy ông Trump không phải là một “siêu nhân” hiểu biết về mọi mặt, ngay cả những vấn đề cơ bản “ai cũng biết”. Để chống dịch COVID-19 ông Trump cho rằng thuốc tẩy có thể trị được. Ông chống dịch Covid thật tệ. Kết quả là đã có 111 triệu người Mỹ mắc bệnh và 1,29 triệu người tử vong. Đảng Cộng Hòa im lặng khi tỷ lệ thất nghiệp sau đại dịch đã tăng lên 11% dù ông Trump không chấp nhận kết quả bầu cử năm 2020 và thất bại trong việc ngăn cản ông Biden thành tổng thống Hoa Kỳ. 

*

Trở lại việc “Nước Mỹ Vĩ Đại” khi nào? Cũng đã có vài trả lời nếu bạn tìm trên Google. Ông Trump và đảng Cộng Hòa không phải là những người đầu tiên dùng khẩu hiệu MAGA- Make American Great Again khi tranh cử. Theo sử gia William Nix, “Nước Mỹ Vĩ Đại” vào năm 1863 khi Tổng thống Abraham Lincoln bãi bỏ chế độ nô lệ, chấm dứt cuộc nội chiến Nam Bắc. Nhưng 14 năm sau, năm 1877, Đảng Cộng hòa cho đó là năm “Nước Mỹ Vĩ Đại”. "Những người theo chủ nghĩa Dixiecrat" rút Quân đội Liên Bang ra khỏi miền Nam, đã dùng khẩu hiệu Make American Great Again đòi chính phủ Liên Bang trở lại chế độ nô lệ cho người da đen. Đó là năm mà chế độ Jim Crow đưa ra  Bộ luật về Người da đen, năm tổ chức KKK thành hình và "sự phân biệt đối xử giữa người da trắng và da đen” ở nơi công cộng được coi là hợp pháp. Năm 1877, Đảng Cộng hòa lần đầu tiên đã dùng khẩu hiệu MAGA - Make American Great Again khơi lại tinh thần thống trị và chế độ nô lệ trong tâm trí người da trắng và họ đã dành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống Hoa Kỳ.

https://www.msn.com/en-us/politics/government/we-finally-know-what-trump-s-make-america-great-again

Điều khó tin là 150 năm sau, những điều tương tự đang xảy ra ngày nay, năm 2025. Tổng thống Trump và nhóm tài phiệt da trắng đang dùng khẩu hiệu MAGA để khơi động lại sự kỳ thị chủng tộc với những cộng đồng  “không phải là người da trắng” đang làm tê liệt nước Mỹ ngay trước mắt chúng ta. Nhiều cuộc biểu tình chống đối chính sách di dân vi phạm Hiến Pháp Hoa Kỳ đã xảy ra trên toàn nước Mỹ nhưng thật ra thì đa số người Mỹ đều tin vào nền Dân Chủ của quốc gia này nên chỉ im lặng chờ đợi mùa bầu cử kế tiếp dù ông Trump đã đi ngược lại mọi nguyên tắc phân quyền Tam Lập: Hành pháp, Tư Pháp và Lập Pháp. Ông Trump xem những người biểu tình chống các chính sách của ông là những kẻ nội thù – The enemies within một cách công khai và đòi điều động quân đội trừ bị để đối phó dù các chính quyền địa phương như Thống Đốc, Thị Trưởng, Cảnh sát trưởng tuyên bố họ không cần sự can thiệp của Liên bang và đã phải đưa ông Trump ra tòa để ngăn sự điều động này. Ở Hoa Kỳ tụ họp, biểu tình được Hiến Pháp Hoa Kỳ công nhận khác với ở Nga, ở Việt Nam và ở Bắc Hàn. Vấn đề không phải là ngăn chận di dân mà chính quyền Trump đang muốn kiểm soát người dân bằng sự sợ hãi, tìm cách giới hạn quyền tự do phát biểu, tự do biểu tình nếu họ muốn yên thân. Các thành phố được ông Trump đòi điều quân đến đều là những thành phố mà đảng Dân Chủ chiếm ưu thế: Los Angeles, Chicago, Portland, những cơ sở liên bang mà nhân viên bị sa thải hàng loạt là những cơ quan do các chính quyền tiền nhiệm thành lập với biểu quyết của quốc hội để phục vụ truyền thông hay người lao động: tổ chức USAID, đài VOA, Bộ Giáo Dục, CDC… nhưng tổ chức có vẻ thiên tả dù phần việc của nó không liên quan đến chính trị.   

Cả thế giới đang nhìn nước Mỹ với vẻ hoài nghi và thất vọng khi ông Trump không có một chính sách đối ngoại rõ rệt, không phân biệt được đồng minh và kẻ thù. Phương cách mà chính quyền Trump ấn định thuế hải quan – Tariff cho các quốc gia như một trò chơi. Trung Cộng không màn đàm phán với Hoa Kỳ trên thượng tầng mà chỉ để nhân viên cấp dưới giải quyết từng địa hạt một. Tuần này Trung Cộng loan tin sẽ ngưng cung cấp nguyên liệu “đất hiếm” cho  các nhà thầu quốc phòng Hoa Kỳ như Intel như AMD và cấm xuất khẩu các công nghệ liên quan đến khai thác, chế biến, sản xuất và bảo dưỡng thiết bị sản xuất nguyên liệu này. Theo quy định mới của Trung Cộng, kể từ ngày 1 tháng 12, các công ty nước ngoài phải có giấy phép nhập khẩu các sản phẩm chứa hơn 0,1% khoáng sản có nguồn gốc từ Trung Quốc. Ông Trump đáp trả bằng tuyên bố tăng 100% thuế nhập khẩu cho hàng Trung Cộng sang Mỹ hai ngày trước đây. Nhưng sáng nay 17 tháng 10, Thượng viện Hoa Kỳ đòi áp đặt 500% trên một số quốc gia mua dầu của Nga. Trung Cộng trả lời bằng 4 chữ “No Furor – No Comment” Nước Bresil bị đánh thuế 50% vì tối cao pháp viện nước này đưa ông cựu tổng thống “cuồng Trump” Jair Bolsonaro ra tòa vì tội không công nhận kết quả bầu cử. Nhưng tuần qua ông Trump lại viện trợ 20 tỷ đô la để cứu nền kinh tế của Argentina chỉ vì tổng thống mới đắc cử của nước này Javier Milier “pro Trump’. Cũng trong tuần qua, Argentina đã ký hợp đồng bán đậu nành cho Trung Cộng. Điều nghịch lý là hiện nay, chính quyền Trump đang chuẩn bị một “gói” cứu trợ trong những ngày tới dành cho nông dân Mỹ vì Trung Cộng chê, không mua nông phẩm Hoa Kỳ nhất là đậu nàng để phản đối chính sách thuế xuất nhập khẩu của ông Trump.

Luật Hoa Kỳ không cho phép tổng thống chi tiêu, đuổi người khi chính phủ đang đóng cửa vì ngân sách chưa được thông qua. Lại càng không thể chi viện cho một quốc gia khác mà không có sự chấp thuận của quốc hội. Nhưng tổng thống Trump đã làm tất cả những điều này. Ngày nay, nhiều ông bà Mỹ trắng MAGA cũng thừa nhận rằng giá sinh hoạt càng ngày càng gia tăng, xã hội bất ổn, nạn thất nghiệp gia tăng và đồng đô la khó khăn lắm mới kiếm được của họ càng ngày càng mất giá. Chính phủ Hoa Kỳ đóng cửa bước sang ngày thứ 14 hôm nay, Thứ Sáu 17 tháng 10, theo cơ quan thống kê có 750000 nhân viên tạm thời nghĩ không lương và mỗi ngày chính phủ Hoa Kỳ mất khoảng $400 million.

Giàn xếp được 7 cuộc chiến (?) nhưng không “giải cứu” được nước Mỹ.

Trong những tuần lễ trước khi Giải Nobel Hòa Bình năm 2025 được công bố, ông Trump tự nhận rằng ông đã giàn xếp được 7 cuộc xung đột trên thế giới. Sự thật như thế nào thì ai cũng biết khi ông Trump không thể phân biệt được Armenia và Albania. Ông Trump lập lại điều sai lầm này 3 lần trên các diễn đàn quốc tế khi kể công “đàm phán hòa bình” của ông.  Thực tế thì Albania và Azerbaijan xung đột không liên quan gì đến Armenia ở vùng biển Balkan.

Một ngày sau khi ký hiệp ước ngưng bắn tại Gaza, ông Trump ra lệnh cho tổ chức Hamas của Palestine phải “giả từ vũ khí” nếu không thì  ông Trump sẽ để Do Thái vào tiêu diệt họ? Thế hai năm nay, Do thái không muốn diệt Hamas à? Dãi Gaza hiện nay chỉ là một đống gạch đá, 60,000 người Palestine chết vì bom đạn của Do Thái. Trước chiến tranh, Do thái chiếm 80% đường bờ biển của dãi Gaza, họ kiểm soát lương thực và vật liệu xây cất, người Palestine không được mua thực phẩm hay thuốc men từ thế giới tự do mà tất cả phải qua sự kiểm soát của Israel. Đó là lý do dù đồng ý hay không chủ trương khủng bố của nhóm Hamas, người dân Palestine cũng không có sự lựa chọn. Dân tộc Palestine hiện nay  không  còn gì để mất, tấm gương giải giới vũ khí của Ukraine trong hòa ước Helsinki năm 2014 do Mỹ và Anh chủ trì đưa Ukraine vào thế bị động như ngày hôm nay, dân Palestine và Hamas không thể không biết? Hy vọng rằng ông Trump sẽ không “vượt rào” điều động quân đội Hoa Kỳ trực tiếp tham gia cuộc thanh trừng Hamas mà không cần sự đồng thuận của quốc hội. Hiệp Ước Ngưng Bắn này có khác gì Hội Đàm Paris năm 1972 về Việt Nam? Giải quyết chiến tranh Việt Nam mà không cầm đếm xỉa đến ý kiến của VNCH? Giải quyết chiến tranh Isreal-Palestine mà người Palestine không được tham gia? Thời chiến tranh Việt Nam, ông già Bertrand Russell ủng hộ phong trào phản chiến, chống người Mỹ tham gia chiến tranh tại Việt Nam nhưng sau khi chứng kiến thảm cảnh trại cải tạo, thuyền nhân sau khi chiến tranh chấm dứt, đã tỏ ra hối hận. Ông viết: Patriots always talk of dying for their country and never of killing for their country. Người ái quốc chết cho quê hương nhưng không giết người nhân danh quê hương. Bao giờ người Do Thái còn chủ trương tiêu diệt dân tộc Palestine để bảo vệ nơi chiếm đóng được họ gọi là quê hương sau khi được Anh và Hoa Kỳ yểm trợ cho việc lập quốc năm 1945 thì ngày đó dân tộc Do Thái khó lòng có một ngày bình yên.

Dù vậy, việc ông Trump ra lệnh cho Hamas giải giới khó nhưng khi ông Trump muốn dân Mỹ “giải giới” không được biểu tình phản đối chính sách “lung tung, lang tang” về mọi phương diện của ông còn khó hơn. Vì điều động quân lực Mỹ sang dãi Gaza xem ra còn dễ hơn là điều động TQLC đang đóng tại Camp Pendleton đến Los Angeles dù khoảng cách chỉ có 50 dậm để giải quyết dân Mỹ biểu tình. Đây là một quốc gia lập hiến có truyền thống tự do dân chủ lâu đời, ông Trump muốn xóa sổ đảng đối lập Dân Chủ e rằng hơi khó. Vì đất nước này vẫn còn 75 triệu người Mỹ không bỏ phiếu cho ông, 35 triệu người Mỹ da đen mà cố “vĩ nhân” Charles Kirk cho là nên trả họ về tình trạng nô lệ là hợp lý nhất, 10 triệu người di dân lậu ở Hoa Kỳ, họ thường “khai gian lý lịch” để được định cư trong đó có cả Đệ Nhất Phu Nhân Melania đến từ một nước Đông Âu.

Bạn có biết là ngoài 4000 vụ kiện chính phủ đang làm tê liệt ngành Tư Pháp Hoa Kỳ , chính quyền Trump đã điều động 40% nhân viên FBI vào việc truy lùng di dân lậu và đang có 300 cuộc điều tra nhắm vào những người chỉ trích ông Trump và những đồng minh của ông không? Việc này theo đài CNN đã làm chậm lại tất cả các cuộc điều tra khác về an ninh nội địa, về ma túy của cơ quan FBI, hệ thống tư  pháp đã rất tồi tệ sau vụ đại dịch bây giờ còn trì trệ hơn gấp bội.  

Tóm lại, nước Mỹ vĩ đại hồi nào thì chưa ai xác định được. Sử gia William Nix, người Mỹ da đen cho rằng đó là năm 1863 khi Tổng thống Abraham Lincoln bãi bỏ chế độ nô lệ, chấm dứt cuộc nội chiến Nam Bắc. Các ông Mỹ trắng trong Đảng Cộng hòa thì cho đó là năm 1877 khi họ dùng khẩu hiệu Make American Great Again lập lại chế độ nô lệ cho người da đen và họ đã thắng cử.

Ngày mai, Thứ bảy 18 tháng 10, năm 2025, sẽ có cuộc biểu tình “NO KINGS” lần thứ hai mà cựu đại sứ Hoa Kỳ tại Liên Hiệp quốc Andrew Young nhận là người vận động và chủ trì sẽ được diễn ra trên nhiều thành phố của Hoa Kỳ. Chiều nay, Thứ bảy 17 tháng 10, ban tổ chức đã bắt đầu trước Đài Tưởng Niệm Tổng thống Lincoln ở Washington, chỉ cách tòa Bạch ốc một khoảng đường.

Do đó,  nước Mỹ vĩ đại - America Great khi nào thì không biết nhưng người làm cho nước Mỹ vĩ đại… again and alone thì chắc phải là ông Trump.

Đào Nương