Biết chết liền:
Có thực chiến tranh Iran đã chấm dứt….

Đã có … một thời, trong quá khứ chưa xa lắm, khi mà một tuyên bố từ Tổng thống Hoa Kỳ luôn mang tính chất khẳng định có trọng lực mà thế giới phải lắng nghe. Bởi vì ai cũng biết rằng một tuyên bố công khai của tổng thống Hoa Kỳ là kết quả của việc phối họp những cố vấn cao cấp, các chuyên viên trong lĩnh vực liên hệ, nếu không muốn nói là hàng ngàn người đã phải nghiên cứu, cân nhắc, thận trọng, suy tính xuyên suốt trên nhiều bình diện liên quan trong nhiều ngày, nhiều tuần hay nhiều tháng. Toàn bộ các chi tiết này đã được tổng kết trước khi tổng thống Hoa Kỳ hiện thực hóa kết quả đó thành lời nói.

Thời thế bây giờ đã đổi thay. Điều này được thể hiện rõ nét hơn sau khi  ông Donald Trump đã tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social vào Chủ nhật 4/3 rằng "Dự án Tự do" (Project Freedom), một kế hoạch nhằm giải phóng các con tàu đang bị mắc kẹt do việc đóng cửa Eo biển Hormuz "sẽ bắt đầu vào sáng thứ Hai, theo giờ Trung Đông". Tuy nhiên, tuyên bố của vị Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump hình như không có một trọng lượng nào. Iran cảnh báo rằng bất kỳ sự "can thiệp nào từ phía Mỹ" sẽ bị coi là "vi phạm lệnh ngừng bắn". Khi bình minh ngày thứ Hai ló rạng, hầu như không có dấu hiệu nào cho thấy có sự chuyển động tại khu vực này. Thậm chí, một con tàu còn báo cáo rằng họ đã bị nổ súng tấn công khi đang cố gắng đi qua eo biển này vào ngày Chủ nhật.

Nhắc lại, sau khi Hoa Kỳ và Israel tấn công Iran vào ngày 28 tháng 2/2026, eo biển Hormuz “bị” bế quan tỏa cảng do lệnh của Iran đã gây ra tình trạng thiếu hụt nhiên liệu, phân bón và các nhu yếu phẩm thiết yếu khác liên quan đến dầu hỏa trên toàn cầu đã gây ra một hậu quả kinh tế thảm khốc mà dù eo biển Hormuz có hoạt động bình thường trở lại ngay ngày hôm nay thì cũng mất hàng năm sau, tình trạng xăng dầu thế giới mới có thể trở lại bình thường. Giá xăng tại Hoa Kỳ, nhất là tại Bắc California ngày hôm nay 4/7 có nơi lên đến gần 8$US.

Ông Trump hiện là nhà lãnh đạo của quốc gia quyền lực nhất thế giới. Ông lại nắm trong tay quyền lực chưa từng có đối với chính đảng của mình – đảng hiện đang kiểm soát cả hai viện của Quốc hội. Tòa án Tối cao cũng đã “tặng” cho ông quyền miễn trừ đối với hầu hết mọi hậu quả pháp lý. Về mặt lý thuyết, dường như không còn bất kỳ rào cản nào ngăn cách giữa Trump và bất cứ mục tiêu nào mà ông muốn đạt được. Trong quá khứ, không phải không có những vị tổng thống Hoa Kỳ nhậm chức mà cả hai viện Quốc hội lại cùng một đảng nhưng không ai lạm dụng quyền lực này như ông Trump cả.

Tàu hải quân của Hoa Kỳ được điều động nhằm đối phó với các cuộc tấn công của Iran tại Eo biển Hormuz để hộ tống các tàu chở dầu muốn đi ngang qua đây. Tuy nhiên một tàu của Đại Hàn vẫn bị tấn công vào đêm chủ nhật. (Ảnh: Barry Iverson/Getty Images)

Vậy mà trông ông Trump lại không giống hình ảnh một người đàn ông quyền lực nhất thế giới mà lại giống một nhân vật phản diện bất tài trong các chương trình truyền hình dành cho trẻ em. Trong bộ phim hoạt hình Pinky and the Brain của hãng Warner Bros trong thập niên 90, hai chú chuột thường nghĩ ra một kế hoạch mới để thống trị thế giới vào mỗi đêm; thế nhưng, đêm nào chúng cũng thất bại và lại bị tống trở về hang cũ, trong đó một chú khôn ngoan hơn thì an phận, chú còn lại thì luôn sục sôi giận dữ.

Người lãnh đạo của thế giới tự do, vị lãnh đạo của đất nước Hoa Kỳ đang ngày càng giống chú chuột lúc nào cũng sục sôi, giận dữ. Mỗi đêm ông đưa ra một kế hoạch mới toanh nhằm giải quyết một trong những mớ hỗn độn do chính ông gây ra, nhưng kế hoạch sau tiếp đuôi kế hoạch trước đều chưa được suy tính thấu đáo. Chẳng hạn như ra quyết định ngưng bắn 2 tuần với Iran rồi gia hạn … vô hạn định. Chẳng hạn như tuyên bố đóng rồi lại tuyên bố mở cửa trở lại eo biển Hormuz. Ra lệnh cho Hải Quân Hoa Kỳ hộ tống các đoàn tàu đi qua Eo biển Hormuz để khôi phục hoạt động vận tải biển toàn cầu … nhằm mục đích cứu trợ nhân đạo cho thế giới. Ông hy vọng rằng chiến tranh Iran sẽ được giải quyết một cách thần kỳ mà không cần phải trải qua bất kỳ một cuộc đàm phán nào khiến ông phải mất mặt và quân đội Hoa Kỳ phải mất mạng. Nhưng thế giới không còn ai coi trọng tiếng nói của vị lãnh đạo của đất nước Hoa Kỳ có tên là Donald Trump nữa. Dù thế giới cần năng lượng, cần dầu lửa nhưng khi Iran chưa đồng thuận, không tàu dầu nào đi qua eo biển Hormuz dù được hải quân Hoa Kỳ hứa hẹn sẽ hộ tống an toàn theo lệnh của Donald Trump.

Bệnh già lú lẫn hay bệnh tâm thần?

Khi một kế hoạch thất bại, ông Trump lại dành cả đêm không ngủ để trút giận trên mạng xã hội. Một Youtuber đã theo dõi một đêm “không ngủ” của ông Trump và post lên tiktok hình ảnh sau đây:

Hoạt động của ông Trump trên TrueSocial trong một đêm:

9:49: ông Trump post hình ảnh ông là chúa Jesus

9:50: ông Trump post hình tượng đài của ông trên mặt trăng

10:10: ông Trump post những điều vớ vẩn

10:32: ông Trump post một hình mới

10:53: ông Trump post một hình khác

12:43 ông Trump loan tin sẽ chận eo biển Hormuz

2:35 ông Trump post clip nói xấu ông Biden

2:36: ông Trump loan tin Hải quân Hoa Kỳ sẽ chận eo biển Hormuz

2:37: ông Trump post tin về dân biểu Swawel

2:37: ông Trump post lại clip nói xấu ông Biden

2:38 tin về phòng khánh tiết của ông

4:10: loan tin về Iran

 Trong những ngày gần đây, việc làm ban đêm của ông bao gồm những quyết định quan trọng của Hoa Kỳ về chiến tranh sen kẻ với việc đăng tải những định kiến ​​ phân biệt chủng tộc nhắm vào Lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện là Hakeem Jeffries, đăng lại các bức ảnh chế (meme) cho thấy ông đang "nắm giữ tất cả các quân bài" trong một ván bài Uno (một trò chơi) nhưng chính ông, người chiến thắng lại chính là người không còn nắm giữ bất kỳ quân bài nào trên tay. Ông than vãn suốt đêm về phe Dân chủ, đưa ra những lời chỉ trích gay gắt đối với các danh hài dẫn chương trình truyền hình ban đêm mà ông không ưa. Giận thì giận nhưng thương thì thương … Tội nghiệp cho một ông già 80 tuổi mang tâm thức thù hận cứ thế giận dữ và hậm hực suốt cả đêm dài trên mạng xã hội.

Có lẽ đây chính là lý do giải thích tại sao ông Trump thường xuyên trông có vẻ mệt mỏi và thiếu tỉnh táo suốt cả ngày. Hình ảnh ông đang gật gù ngủ gục ngay cả khi đang tham dự các sự kiện công cộng hay trong các buổi họp nội các không còn hiếm hoi. Điều này có thể đơn thuần là do tuổi tác đã cao của ông – Tổng thống Trump sẽ bước sang tuổi 80 vào năm tới – nhưng thói quen hậm hực, ngủ nghỉ thất thường chắc chắn chẳng giúp ích gì được cho tình hình sức khỏe của ông những ngày này.

Ảnh MSNBC

Sự kiềm chế ngôn ngữ, kỷ luật và tính kiên nhẫn chưa bao giờ được Trump đặt lên hàng đầu dù ông đang là vị lãnh đạo tối cao của Hoa Kỳ. Thay vào đó, sự thiếu khả năng kiểm soát và lối phát ngôn bốc đồng đang dần trở thành nét đặc trưng định hình con người của ông. Trump dường như đã điều hành đất nước – cũng như giải quyết các tranh chấp quốc tế phức tạp – bằng cách “cả vú lấp miệng em”, lớn tiếng đòi hỏi những gì mình muốn, lập đi lập lại hết lần này đến lần khác, rồi khi thực tế những đòi hỏi đó đem đến những kết quả trái ngược thì trở nên cáu kỉnh, khó chịu, ngôn ngữ càng thô tục dành cho bất cứ ai đặt lại vấn đề này.

Trong những ngày đầu nhiệm kỳ tổng thống, ông Trump “đánh trống” tung hô về  những thắng lợi “tưởng tượng” để quần chúng có thể phớt lờ cách hành xử của ông. Ông đã giải thể những cơ quan mà mình không ưa, bổ nhiệm những phần tử cực đoan vào Nội các, và áp đặt các mức thuế quan chỉ dựa trên những ý thích nhất thời: tất cả những việc này ngày nay chỉ sau một năm ông cầm quyền đã trở thành những thất bại đau thương không chỉ cho riêng ông mà còn làm cho chính sách ngoại giao sau thế chiến thứ II của Hoa Kỳ vỡ trận, tan tành: Hoa Kỳ ngày nay là một “đế chế” không có đồng minh, chỉ có thêm kẻ thù mới là những đồng minh cũ. Chỉ riêng chính sách thuế quan của ông đang là một thãm họa tài chánh cho Hoa Kỳ. Sau khi Tối Cao Pháp Viện phán quyết việc áp đặt thuế quan của ông lên các quốc gia thế giới là vi hiến thì Bộ Tài Chánh của Hoa Kỳ trong năm qua đã thâu về khoảng 170 tỷ đô la. Số tiến này sẽ phải hoàn trả lại cho các công ty nhập cảng đã trả cho chính phủ để nhận hàng. Ông Trump đe dọa những công ty nào nộp đơn xin hoàn tiền sẽ phải trả giá. Nhưng vẫn có năm doanh nghiệp nhỏ và 12 tiểu bang do đảng Dân chủ lãnh đạo đệ đơn kiện lên tòa Liên Bang đòi Liên Bang phải hoàn trả tiền với lập luận rằng ông Trump đã vượt quá thẩm quyền của mình khi sử dụng Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp đặt thuế quan trên bình diện bao quát cho toàn thể hàng hóa cho toàn thể các quốc gia một cách vi hiến mà viện dẫn được tình trạng khẩn cấp kinh tế quốc tế.

Dù có giải quyết được cuộc chiến với Iran, giải tỏa được eo biển Hormuz, thì cuộc khủng khoảng năng lượng của thế giới và cả Hoa Kỳ cũng sẽ không chấm dứt được trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 10. Đảng Dân Chủ có thể dành lại quyền kiểm soát Hạ viện—và có thể là cả Thượng viện Hoa Kỳ vì thực tế cho thấy đảng đương quyền hiếm khi giành chiến thắng trong các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Ông Trump đã thừa nhận điều này khi nhấn mạnh tầm quan trọng và những hệ quả to lớn gắn liền với việc này nên cố gắng thúc đẩy việc chia lại các quận hạt tại các tiểu bang để nâng số ghế dân biểu tại các tiểu bang mà đảng Cộng Hòa chiếm đa số. "Chúng ta buộc phải giành chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ; bởi lẽ, nếu không thắng, họ sẽ tìm ra cớ để luận tội tôi. "Khi đó, tôi sẽ bị luận tội."

Nhưng cuộc chiến Iran khiến giá xăng dầu tăng gấp đôi thì kết quả cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ cuối năm nay khó thể theo ý của ông Trump. Sau sự kiện đó, ông Trump không chỉ sẽ trở thành một "tổng thống vịt què" (lame duck – danh xưng dành cho một vị tổng thống mà lưỡng viện quốc hội đều nằm trong tay đảng đối lập), đếm từng ngày cho đến khi nhiệm kỳ của tổng thống của ông khép lại mà những hành động vi phạm hiến pháp, lợi dụng quyền lực để trục lợi của ông và gia đình khó được nền tư pháp của Hoa Kỳ để yên. Nếu tình thế hiện tại khiến cho ông Trump đã cảm thấy giận dữ và cuồng nộ thì chắc chắn  những điều đang chờ đợi ông sau tháng 11 sẽ khiến ông cuồng nộ đến đâu.

Theo tin của The Washington Post thì các luật sư của chính quyền Trump đã hướng dẫn và đề xuất những phương thức ưu tiên ngay từ bây giờ để ứng phó với Quốc hội do Đảng Dân chủ kiểm soát sau tháng 11 sắp tới. Hành động này xuất phát từ cảm nhận ngày càng lan rộng trong nội bộ chính quyền Tổng thống Trump rằng Đảng Cộng hòa đang gặp bất lợi và đã đến lúc cần phải sẵn sàng đối mặt với những kịch bản xấu nhất có thể xảy ra. Tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Donald Trump tiếp tục sụt giảm dưới sức ép kinh tế do cuộc chiến với Iran gây ra khiến giá xăng, giá thực phẩm tăng cao bên cạnh một số vấn đề trọng yếu thất bại khác: vấn đề di dân, vấn đề thuế quan. Một cuộc thăm dò dư luận do Washington Post, ABC News và Ipsos phối hợp thực hiện cho thấy: Đảng Dân chủ hiện nắm giữ lợi thế 5 điểm phần trăm về mức độ tín nhiệm của cử tri trong các cuộc bầu cử Hạ viện—một bước nhảy vọt đáng kể so với lợi thế chỉ vỏn vẹn 2 điểm ghi nhận hồi tháng 2 và tháng 10 trước đó.

Trong khi đó, sau nhiều tháng lảng tránh, Đảng Dân chủ đã lên tiếng kêu gọi luận tội ông Trump, đặc biệt là sau khi ông đưa ra lời đe dọa sẽ xóa sổ nền văn minh Iran. Viển ảnh Tổng thống Donald Trump cùng hàng loạt nhân sự trong nội các của ông lại phải đối mặt với các trát đòi hầu tòa, các phiên tòa lấy lời khai và những cuộc điều tra từ phía Quốc hội như trong nhiệm kỳ đầu tiên hứa hẹn thế giới sẽ còn được chứng kiến những đêm “không ngủ” với những tin nhắn , những hình ảnh “dị thường” khó có thể tưởng tượng đó là “tác phẩm” của vị lãnh đạo tối cao của đất nước này.

Đỗ Thụy Hinh