Tham luận, Đỗ Thụy Hinh
Một bộ ngoại giao không có đại sứ
Chính quyền Trump nổi tiếng với các cuộc thanh lọc chính trị và những người được bổ nhiệm dưới thời các cựu Tổng thống Dân Chủ đang bị ép buộc rời khỏi chức vụ mặc dù những chức vụ này không liên quan gì đến chính trị. Nhưng không có ngành nào gặp những khủng khoảng sẽ kéo dài nhiều thập niên tới bằng ngành ngoại giao Hoa Kỳ.
Hiện nay hầu hết các tòa đại sứ Hoa Kỳ trên toàn thế giới đều không có sự hiện diện của các đại sứ. Nhắc lại, chức vụ đại sứ Hoa Kỳ được chia ra làm “hai loại”:
- Các đại sứ được bổ nhiệm theo diện chính trị — thường là thân hữu, nhà tài trợ, chính trị gia hoặc cộng sự thân cận của vị tổng thống đương quyền. Nhóm này thường là đại sứ giữ các vị trí chiến lược quan trọng vì đó là gương mặt đại diện cho tổng thống ở nước ngoài. Và vì thế tất cả hầu như đều bị thay thế khi vị tổng thống khác nhậm chức. Điều này có thể tiến hành chậm chạp tùy theo nhu cầu của chính phủ nhưng thường là trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ tổng thống. Việc từ chức này là quy trình thông thường đối với những đại sứ được bổ nhiệm theo diện chính trị. Họ không phải là những nhà ngoại giao chuyên nghiệp và thường sẽ rời vị trí khi tổng thống mới nhậm chức.
- Tuy nhiên, các đại sứ chuyên nghiệp — những viên chức kỳ cựu của Bộ Ngoại giao được tổng thống bổ nhiệm vì tính cách và tài năng. Và sau khi được Thượng viện phê chuẩn , họ không bắt buộc phải từ chức khi có tổng thống mới. Họ có thể tiếp tục ở vị thế đại sứ trong nhiều năm. Trên thực tế, nhiều đại sứ chuyên nghiệp tiếp tục làm tròn nhiệm kỳ tiêu chuẩn kéo dài từ ba đến bốn năm tại một quốc gia trước khi được thuyên chuyển qua quốc gia khác.
Nhưng theo Hiệp hội Dịch vụ Đối ngoại Hoa Kỳ, ngay khi bắt đầu nhiệm kỳ, tổng thống Trump đã chấp thuận đơn từ chức không những của tất cả các đại sứ bổ nhiệm theo diện chính trị mà ngay cả những đại sứ kỳ cựu nếu ông nghĩ rằng họ không đồng thuận với chính sách ngoại giao của ông mà bất kể tình hình ngoại giao của Hoa Kỳ rất cần sự hiện diện của những nhà ngoại giao chuyên nghiệp, đại diện cho Hoa Kỳ trên toàn thế giới.
Tuy nhiên, chính quyền Trump nhiệm kỳ đầu không công bố về việc có bao nhiêu đại sứ chuyên nghiệp từ chức, và cũng không ngưng chức hàng loạt đối với các đại sứ bổ nhiệm theo diện chính trị từ các tổng thống tiền nhiệm. Nhưng các đại sứ được bổ nhiệm theo diện chính trị đều rời nhiệm sở ngay khi nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump bắt đầu thay vì trì hoãn chờ khi ông an vị. Chưa hết vì chính sách bất nhất của ông Trump, con số đại sứ kỳ cựu của Hoa Kỳ cũng tự động rút lui vì không muốn bị bẻ mặt trên chính trường thế giới khi phải đại diện ông Trump trả lời những hạch hỏi của cộng đồng thế giới.
.png)
Ngày 20 tháng 12/2025, tổng thống Trump triệu hồi cùng một lúc 48 đại sứ Hoa Kỳ trong vòng 3 ngày mà không tuyên bố nguyên do (Ảnh WP)
Nhưng chính quyền Trump nhiệm kỳ hai lại khác. Ngày 20 tháng 12/2025, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ triệu hồi cùng lúc 48 đại sứ Hoa Kỳ trong vòng 3 ngày mà không tuyên bố nguyên do. Mặc dù đây là một điều bình thường sau khi thay đổi chính quyền, nhưng hiện nay, gần 9 tháng sau, 48 quốc gia này vẫn chưa có người kế nhiệm nào được đề cử.
Đợt triệu hồi này ảnh hưởng đến các vị trí tại nhiều khu vực có tầm quan trọng chiến lược. Châu Phi là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất với đại sứ tại 25 quốc gia cùng đại diện tại Liên minh Châu Phi bị triệu hồi. Tiếp theo là Châu Á, với 11 đại sứ tại 11 quốc gia bị triệu hồi trong đó có đại sứ tại Việt Nam.
Tại Châu Phi, các đại sứ ở những quốc gia như Cộng hòa Dân chủ Congo, Ai Cập, Nigeria, Rwanda, Somalia và Nam Sudan đều bị triệu hồi. Tại Châu Âu, các đại sứ ở Armenia, Lithuania, Bắc Macedonia và Slovakia cũng bị triệu hồi. Tại Châu Á và Trung Đông, đại sứ tại những quốc gia như Yemen, Oman, Sri Lanka, Nepal, Mông Cổ và một số quốc gia Trung Á cũng vậy. Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam Marc Knapper cũng nằm trong danh sách bị triệu hồi đợt này. Tháng 6 năm 2026, bà Jennifer Wicks McNamara đã được Thượng Viện Hoa Kỳ phê chuẩn chức vụ Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam. Bà McNamara là một nhân viên kỳ cựu của ngành ngoại giao Hoa Kỳ tại Á Châu và vì thế chúng ta có thể hy vọng rằng nhiệm kỳ của bà sẽ dài hơn những vị tiền nhiệm.
Việc triệu hồi này sẽ khiến Hoa Kỳ không có đại sứ chính thức tại nhiều quốc gia vào thời điểm sự cạnh tranh kinh tế toàn cầu gia tăng sau đại dịch COVID và nhiều khu vực đang bất ổn vì hai cuộc chiến tranh Ukraine-Nga, Israel-Pakistan. Nhiều tháng trôi qua, chính quyền Trump vẫn chưa đề cử được đại sứ cho các vị trí chiến lược tại nhiều quốc gia quan trọng bao gồm Úc, Đức, Qatar, Ả Rập Xê Út, Hàn Quốc và Ukraine.

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đang “ngủ gục” giữa cuộc họp nội các. Ảnh Internet
Chủ tịch Hiệp hội Dịch vụ Đối ngoại Hoa Kỳ cảnh báo rằng việc triệu hồi rồi bỏ trống các vị trí lãnh đạo tại các cơ sở ngoại giao Hoa Kỳ trên toàn thế giới sẽ làm giảm niềm tin vào ngành ngoại giao của Hoa Kỳ. Các viên chức ngoại giao Hoa Kỳ từ trước đến nay vẫn tự hào về sự đào luyện chuyên nghiệp của họ. Chính quyền Trump đã bác bỏ những nhận định này, họ cho rằng rằng các nhà ngoại giao bị uy tín và ảnh hưởng không hề bị sa thải. Theo Bộ Ngoại giao, các đại sứ được triệu hồi sẽ được bố trí công việc khác khi trở về Washington (điều này không xảy ra) và trong thời gian chuyển tiếp, các đại sứ quán vẫn sẽ tiếp tục hoạt động dưới sự điều hành của các đại diện lâm thời. Sự thay đổi nhân sự này phản ánh nỗ lực rộng lớn hơn của ông Trump nhằm cài tổ ngành ngoại giao phải theo đúng chính sách ngoại giao của ông cũng như nhằm thắt chặt quyền kiểm soát đối với việc bổ nhiệm nhân sự ngoại giao trong nhiệm kỳ thứ hai này.
Trump: tổng thống của hòa bình?
.png)
Giao tranh đang leo thang tại eo biển Hormuz giữa Mỹ và Iran. (WANA/Reuters)
Trong diễn văn nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai, Tổng thống Trump tuyên bố với dân Mỹ rằng ông sẽ đo lường thành công của ông bằng "những cuộc chiến mà chúng ta không bao giờ tham gia- the wars we never get into ".
Một năm rưỡi sau, chính quyền Trump đang sa lầy vào cuộc chiến thứ ba trên thế giới: lần này là Hoa Kỳ khai chiến với Iran sau khi ông Trump thất bại trong việc chấm dứt giao tranh tại Ukraine, tại Trung đông và trên thực tế đang chiếm cả Venezuela để lấy dầu.
Mark Cancian, một chuyên gia quân sự tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS - Center for Strategic and International Studies), một tổ chức phi lợi nhuận và phi đảng phái nhận định: "Tôi cảm thấy ngạc nhiên. Chính quyền Trump đã theo đuổi đường lối chủ chiến trực tiếp, một điều trái ngược với những gì ông ấy từng tuyên bố sẽ không bao giờ làm."
Các vấn đề đối ngoại của chính quyền Trump đang trở nên nóng hơn trong tuần này. Ông Trump đã công bố một thỏa thuận mơ hồ về việc phát triển và mua dầu mỏ của Venezuela, trong khi cuộc giao tranh tại Iran đã tái diễn, ngay sau khi phó tổng thống Hoa Kỳ Vance tuyên bố Hoa Kỳ và Iran đã ký hiệp ước hòa bình tại Geneve. Hoa Kỳ cũng bãi bỏ tập trận với Nam Hàn, một động thái chưa từng xảy ra trong 30 năm qua với lý do tình hình chiến tranh tại Iran và vì Nam Hàn không ‘phụ” Hoa Kỳ trong cuộc chiến Iran. Để đáp từ thiện chí “cắt giảm” các cuộc tập trận với Nam Hàn ông Trump, lãnh tụ Bắc Hàn Kim Jong Un đã phóng 10 tên lửa đạn đạo tầm ngắn vào eo biển Triều Tiên. Đồng thời, ông Trump cũng mời Bộ trưởng Tài chính Nga đến Bắc Carolina trong tuần này để tham dự một hội nghị tài chính toàn cầu. Sự kiện này đã gây bất ngờ cho phía châu Âu. Trước đây, các viên chức phương Tây sẽ bỏ họp ngay thay vì ngồi cùng bàn với đại diện Nga. Chưa biết họ sẽ phản ứng ra sao trước thái độ “hòa bình” của Trump với Nga khi cuộc chiến Ukraine vẫn còn đang tiếp diễn.
Fiona Hill, cựu cố vấn về Nga của ông Trump trong nhiệm kỳ đầu và hiện đang làm việc tại Viện Brookings nhận xét: "Chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ đang thiếu nhất quán và dàn trải trên nhiều bình diện nên kém hiệu quả."
Dưới đây là những điều cần biết về ba vấn đề đối ngoại mà chính quyền Trump đang đối mặt:
Giao tranh tại Iran đã tái diễn
Đối mặt với nguồn cung vũ khí cạn kiệt, các cuộc đàm phán bế tắc và một chính phủ Hồi giáo Iran kiên trì, chính quyền Mỹ gần đây đã phát tín hiệu sẽ chuyển hướng sang chiến tranh kinh tế với họ. Tuy nhiên, đây lại thuộc loại “chuyện dài nói dài, nói dai và nói dỡ” của chính phủ Trump. Trong nhiều tháng trước và nhiều lần trong tuần này, luôn cả hôm nay, Mỹ chưa ngừng tấn công các mục tiêu kinh tế tại quốc gia này.
Cả hai bên đều la làng là “cố gắng” phong tỏa eo biển Hormuz . Nhưng Iran thực tế đã kiểm soát eo biển này trong sáu tháng qua, không phải Hoa Kỳ. Sự kiện này đã góp phần khiến giá xăng dầu tại Mỹ tăng vọt và cuộc khủng khoảng năng lượng thế giới chưa có ngày chấm dứt.
Hiện chưa thấy vị tổng thống “thiên sứ” Trump đưa ra giải pháp nào cho tình hình này. Hàng chục nghìn binh sĩ Mỹ đang hiện diện tại Trung Đông. Ngủ Giác Đài đã ra lệnh cho hàng nghìn binh sĩ tiếp tục ở lại khu vực này cho đến năm 2027. Tuy nhiên, các nhà lãnh đạo quân sự đã cảnh báo Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth rằng việc tiếp tục tấn công Iran có thể là điều không nên: Mỹ có thể rơi vào thế bị động nếu một cuộc xung đột nổ ra với một cường quốc như Trung Cộng.
Mark Cancian, chuyên gia quân sự tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS - Center for Strategic and International Studies) nhận định về các lựa chọn của chính phủ Mỹ đối với Iran như sau: Hoa Kỳ đang ở vào thế khó và đang phải đối mặt với viễn cảnh Iran phong tỏa Hormuz kéo dài. Dĩ nhiên Hoa Kỳ có thể tiến hành một chiến dịch quân sự để khai thông eo biển này nhưng đó là một bước đi lớn và chính quyền Trump rõ ràng không muốn “đụng” đến điều này.
Mỹ tìm cách khai thác nguồn dầu mỏ của Venezuela
Khi quân đội Mỹ bắt giữ tổng thống Venezuela trong một cuộc tấn công bất ngờ vào năm 2025 và trên thực tế đã tiếp quản đất nước này, ông Trump đã nhấn mạnh rằng Venezuela là quốc gia sở hữu trữ lượng dầu mỏ dồi dào.
Tuy nhiên, chưa có diễn biến nào đáng kể cho đến tuần trước, chính quyền Trump thông báo sẽ tham gia sâu vào lĩnh vực dầu mỏ của Venezuela, với kế hoạch khai thác và thu mua dầu của Venezuela. Ông Trump tin rằng thỏa thuận này sẽ "giảm đáng kể giá xăng cho tất cả người dân Mỹ." Giá xăng dầu đã tăng mạnh do cuộc xung đột liên quan đến Iran và đang là mối quan tâm hàng đầu của cử tri Hoa Kỳ.
Nhưng nhiều người trong ngành công nghiệp dầu khí cho rằng thỏa thuận này khó có thể giúp giảm giá xăng như ông Trump hứa hẹn trong thời gian ngắn. Các chi tiết vẫn còn mơ hồ và việc triển khai có thể tiêu tốn chi phí lớn từ tiền thuế của người dân Mỹ, hoàn toàn không có lợi cho Hoa Kỳ.
"Thỏa thuận với Venezuela không có nghĩa là một lượng lớn dầu giá rẻ sắp tràn ra thị trường và kéo giá xăng xuống. Thực tế không phải vậy," Tracy Shuchart, chuyên gia kinh tế cao cấp tại nền tảng giao dịch NinjaTrader, chia sẻ trên mạng xã hội. "Phải mất từ 5 đến 15 năm nữa thì nguồn dầu từ đây mới thực sự có tác động đến giá xăng tại các trạm bơm ở Mỹ."
Trong khi đó, một số nghị sĩ Đảng Cộng hòa đặt vấn đề là Venezuela vẫn chưa tổ chức bầu cử tổng thống mới kể từ khi chính quyền Trump bắt đầu can dự vào việc điều hành đất nước này đúng theo lời tuyên truyền mang dân chủ đến cho quốc gia này khi ông Trump lật đổ nhà độc tài Nicholas Maduro. Thượng nghị sĩ Ted Cruz (Đảng Cộng hòa, Texas) phát biểu khi thỏa thuận dầu mỏ Hoa Kỳ-Venezuela được công bố: "Cần phải có các cuộc bầu cử tự do và dân chủ tại Venezuela. Và quá trình này cần được triển khai nhanh chóng để bảo vệ chính nghĩa của Hoa Kỳ khi lật đổ Maduro”.
Né tránh việc chấm dứt cuộc chiến Ukraine
Ukraine có thể sẽ phải đối mặt với một mùa đông dài đằng đẵng, thiếu thốn lương thực và chìm trong bóng tối, khi Nga tìm cách kéo dài việc thôn tính quốc gia dân chủ này. Các chuyên gia quân sự cho biết hiện nay các cuộc giao tranh diễn ra chậm chạp và đầy khó khăn đối với Nga. Gần đây, tên lửa của Nga đã bắt đầu nhắm vào các trung tâm thương mại và kho phân phối thực phẩm trên khắp Ukraine. Sự kiện Bộ trưởng Tài chính Nga đang có mặt tại Bắc Carolina trong tuần này theo lời mời của chính quyền Trump để tham dự một hội nghị tài chính toàn cầu cho thấy thái độ thiếu tích cực của ông Trump với Ukraine. Để xem, các quan chức phương Tây có ngồi cùng bàn với đại diện Nga như ông Trump xếp đặt hay không?
Ông Trump đã phát biểu với báo chí như sau: "Chúng ta hãy chờ xem chuyện gì sẽ xảy ra, nhưng tôi thích giữ quan hệ tốt với tất cả mọi người. Một trong những lý do khiến tôi thành công lớn là vì tôi hòa hợp được với tất cả mọi người."
Theo bà Fiona Hill, Tổng thống Nga Putin hoàn toàn có lý do để tin lời mời dành cho vị bộ trưởng này là dấu hiệu cho thấy chính quyền Trump không còn quá thiết tha với việc tẩy chay Nga. Mặc dù bước vào nhiệm kỳ thứ hai với cam kết nhanh chóng chấm dứt giao tranh tại Ukraine, Mỹ lại đang làm chậm tiến độ viện trợ quân sự cho quốc gia này, bất chấp sự phản đối ngay từ một số nghị sĩ Cộng hòa nổi bật.
Nhiều nhà ngoại giao kỳ cựu, nhiều giáo sư đại học, nhiều kinh tế gia, nhiều chính khách, nhiều tướng lãnh đã viết về việc chính quyền Trump đã hủy diệt 70 năm bang giao của Hoa Kỳ và thế giới kể từ sau Thế Chiến Thứ II qua hàng trăm bài viết trên nhiều diễn đàn và câu kết luận bao giờ cũng là: tại sao một quốc gia như Hoa Kỳ lại có thể bầu Donald Trump lên làm tổng thống. Có người còn chua chát: chúng ta đã ngủ, đã không quan tâm, đã không tranh đấu, đã không cố gắng và bây giờ là lúc nên chúng ta phải chấp nhận hậu quả. Quí vị có thể tham khảo những phát biểu này trong hai bài viết sau:
How Trump’s Unilateral Foreign Policy Has Eroded American Power - Center for American Progress
How Trump Ruined U.S. Foreign Policy
Sau đây là danh sách những quốc gia có và không có cấp bậc đại sứ Hoa Kỳ hiện diện của Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ trong đó chúng ta sẽ nhìn thấy chữ VACANT tại hầu hết các quốc gia trên thế giới.
Current U.S. Ambassadors by Country
(as of September 2026)
Below is a list of countries currently with a U.S. ambassador or senior diplomatic representative, based on the latest U.S. Department of State and AFSA data
Countries with a U.S. Ambassador or Chargé d’Affaires a.i. (acting head):
-
- Albania – Eric Wendt (Other)
- Argentina – Peter Lamelas (Other)
- Australia – David Brat (Other)
- Austria – Arthur Fisher (Other)
- Bahamas – Herschel Walker (Other)
- Bahrain – Stephanie Hallett (Career)
- Bangladesh – Brent Christensen (Career)
- Belgium – William White (Other)
- Belize – Rudolph Bauer (Other)
- Brazil – Daniel Perez (Other)
- Brunei Darussalam – Caryn McClelland (Career)
- Canada – Peter Hoekstra (Other)
- Chile – Brandon Judd (Other)
- China – David Perdue (Other)
- Cape Verde – Nutan Patel (Other)
- Cambodia – Christopher Anderson (Other)
- Cameroon – VACANT (William Flens, Career, pending)
- Central African Republic – VACANT
- Chad – VACANT (William Flens, Career, pending)
- Colombia – VACANT (Luis Gilberto Murillo, Other, pending)
- Comoros – VACANT (Issimail Chanfi, Other, pending)
- Congo (Brazzaville) – VACANT
- Costa Rica – VACANT
- Cuba – VACANT
- Czechia – VACANT
- Djibouti – VACANT
- Dominican Republic – VACANT
- Ecuador – VACANT
- Egypt – VACANT
- El Salvador – VACANT
- Equatorial Guinea – VACANT
- Eritrea – VACANT
- Eswatini – VACANT
- Ethiopia – VACANT
- Fiji – VACANT
- Finland – VACANT
- France – VACANT
- Gabon – VACANT
- Gambia – VACANT
- Georgia – VACANT
- Germany – VACANT
- Ghana – VACANT
- Greece – VACANT
- Guatemala – VACANT
- Guinea – VACANT
- Guinea-Bissau – VACANT
- Guyana – VACANT
- Haiti – VACANT
- Honduras – VACANT
- Hong Kong (China) – VACANT
- Hungary – VACANT
- Iceland – VACANT
- India – VACANT
- Indonesia – VACANT
- Iran – VACANT
- Iraq – VACANT
- Ireland – VACANT
- Israel – VACANT
- Italy – VACANT
- Jamaica – VACANT
- Japan – VACANT
- Jordan – VACANT
- Kazakhstan – VACANT
- Kenya – VACANT
- Kiribati – VACANT
- Kuwait – VACANT
- Kyrgyzstan – VACANT
- Laos – VACANT
- Latvia – VACANT
- Lebanon – VACANT
- Lesotho – VACANT
- Liberia – VACANT
- Libya – VACANT
- Liechtenstein – VACANT
- Lithuania – VACANT
- Luxembourg – VACANT
- Madagascar – VACANT
- Malawi – VACANT
- Malaysia – VACANT
- Maldives – VACANT
- Mali – VACANT
- Malta – VACANT
- Marshall Islands – VACANT
- Mauritania – VACANT
- Mauritius – VACANT
- Mexico – VACANT
- Moldova – VACANT
- Monaco – VACANT
- Mongolia – VACANT
- Montenegro – VACANT
- Morocco – VACANT
- Mozambique – VACANT
- Myanmar (Burma) – VACANT
- Namibia – VACANT
- Nepal – VACANT
- Netherlands – VACANT
- New Zealand – VACANT
- Nicaragua – VACANT
- Niger – VACANT
- Nigeria – VACANT
- North Korea – VACANT
- North Macedonia – VACANT
- Norway – VACANT
- Oman – VACANT
- Pakistan – VACANT
- Palau – VACANT
- Panama – VACANT
- Papua New Guinea – VACANT
- Paraguay – VACANT
- Peru – VACANT
- Philippines – VACANT
- Poland – VACANT
- Portugal – VACANT
- Qatar – VACANT
- Romania – VACANT
- Russia – VACANT
- Rwanda – VACANT
- Saint Kitts and Nevis – VACANT
- Saint Lucia – VACANT
- Saint Vincent and the Grenadines – VACANT
- Samoa – VACANT
- San Marino – VACANT
- Sao Tome and Principe – VACANT
- Saudi Arabia – VACANT
- Senegal – VACANT
- Serbia – VACANT
- Seychelles – VACANT
- Sierra Leone – VACANT
- Singapore – VACANT
- Slovakia – VACANT
- Slovenia – VACANT
- Solomon Islands – VACANT
- Somalia – VACANT
- South Africa – VACANT
- South Korea – VACANT
- South Sudan – VACANT
- Spain – VACANT
- Sri Lanka – VACANT
- Sudan – VACANT
- Suriname – VACANT
- Sweden – VACANT
- Switzerland – VACANT
- Syria – VACANT
- Tajikistan – VACANT
- Tanzania – VACANT
- Thailand – VACANT